Bước cải cách nhỏ, thông điệp lớn

Giảm chi phí, giảm thủ tục hành chính

Mới đây Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã ban hành Công văn số 645/TB-BTC đề nghị các Cục Thuế địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi tới người nộp thuế nhằm thực hiện thống nhất việc kê khai, nộp lệ phí môn bài kể từ năm 2026. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh Quốc hội và Chính phủ đã chính thức thống nhất chủ trương chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài – một khoản thu quen thuộc nhưng gây nhiều tranh luận suốt nhiều năm qua.

Theo đó, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân đã quy định rõ việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài kể từ ngày 1/1/2026. Trên cơ sở này, Nghị định số 362/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Phí và lệ phí cũng bãi bỏ hàng loạt quy định liên quan đến lệ phí môn bài trước đây.

Cục Thuế khẳng định, kể từ ngày 1/1/2026, người nộp thuế không phải nộp lệ phí môn bài cho năm 2026 và các năm tiếp theo, đồng thời cũng không phải nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài. Đây được xem là một trong những cải cách mạnh mẽ về thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế thời gian gần đây.

Trước khi bị bãi bỏ, lệ phí môn bài là khoản thu trực thu mà các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phải nộp định kỳ hằng năm, căn cứ vào vốn điều lệ, vốn đầu tư hoặc doanh thu. Dù mức thu không lớn, song về bản chất, đây được xem như một “giấy phép tài chính” bắt buộc để được phép tiến hành hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Chính vì vậy, thông tin chấm dứt lệ phí môn bài đã nhanh chóng nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng DN và hộ kinh doanh. Trong bối cảnh chi phí đầu vào gia tăng, sức mua phục hồi chậm và áp lực dòng tiền vẫn hiện hữu, việc loại bỏ một khoản chi phí cố định ngay từ đầu năm có ý nghĩa không nhỏ, cả về tài chính lẫn tâm lý.

Dưới góc nhìn pháp lý – thể chế, luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS cho rằng, việc bãi bỏ lệ phí môn bài mang ý nghĩa vượt xa một chính sách giảm thu đơn thuần. Đây là tín hiệu cho thấy Nhà nước đang chuyển từ tư duy ‘thu ngay từ khi bắt đầu’ sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi sự.

Theo luật sư Nguyễn Văn Tuấn, với các startup và DN nhỏ - những chủ thể thường chưa có doanh thu hoặc chưa có lợi nhuận trong năm đầu, việc loại bỏ một khoản chi phí cố định bắt buộc sẽ giúp giảm áp lực tài chính, để DN tập trung nguồn lực cho sản phẩm, công nghệ và thị trường. Đồng thời, chính sách này còn góp phần hạ thấp rào cản gia nhập thị trường, khuyến khích hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi sang mô hình DN chính thức.

Ở tầm nhìn dài hạn, việc bãi bỏ lệ phí môn bài cho thấy chính sách thuế của Việt Nam đang từng bước thích ứng với bối cảnh kinh tế số, mô hình kinh doanh linh hoạt và tài sản phi vật chất ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. “Đây là bước đi nhỏ về ngân sách, nhưng là bước tiến lớn về tư duy phát triển” - luật sư Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh.

Tiếp thêm động lực cho kinh tế tư nhân

Đồng quan điểm, GS.TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh (ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh) cho biết, đề xuất bỏ lệ phí môn bài đã được đặt ra từ nhiều năm trước, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch Covid-19 và thời kỳ phục hồi kinh tế sau đó.

Theo GS.TS Võ Xuân Vinh, việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt: giảm chi phí cố định đầu năm cho DN và hộ kinh doanh; đơn giản hóa nghĩa vụ tài chính, nhất là với các DN nhỏ đang chuyển sang cơ chế kê khai thuế. “Quan trọng hơn, quy định này hoàn toàn phù hợp với định hướng hỗ trợ kinh tế tư nhân và khởi nghiệp trong giai đoạn được kỳ vọng mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước” - GS.TS Võ Xuân Vinh nhấn mạnh.

Ở góc độ thực tiễn, nhiều DN và hộ kinh doanh bày tỏ sự phấn khởi khi chính sách chính thức có hiệu lực. Với vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng, mỗi năm Công ty CP Xây lắp Công nghệ và Thương mại Xuân Hồng phải nộp lệ phí môn bài 3 triệu đồng. Ông Phan Xuân Hồng – Chủ tịch HĐQT, Giám đốc công ty cho rằng, việc bãi bỏ khoản thu này không chỉ giúp DN tiết kiệm chi phí, mà quan trọng hơn là giảm bớt thủ tục hành chính, tạo động lực để đầu tư đổi mới công nghệ.

Không chỉ DN, các hộ kinh doanh cũng chung tâm trạng “nhẹ gánh đầu năm”. Bà Nguyễn Thị Phượng – chủ siêu thị Minimart Dương Nội chia sẻ, điều khiến bà phấn khởi không chỉ là số tiền tiết kiệm được mà còn là việc không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai lệ phí môn bài. “Khi rào cản chi phí đầu vào được gỡ bỏ, chúng tôi có thêm dư địa xoay vòng vốn, đầu tư công nghệ và mở rộng kinh doanh” - bà Phượng nói.

Theo các chuyên gia, việc bãi bỏ lệ phí môn bài cũng gắn chặt với lộ trình cải cách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Thực tế cho thấy, dù chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp, khu vực hộ kinh doanh vẫn ghi nhận xu hướng tuân thủ tốt hơn, đóng góp ngân sách tăng lên rõ rệt. Năm 2025, số thu từ khu vực này đạt trên 32,8 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với các năm trước; hơn 3.200 hộ kinh doanh đã chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp và hơn 18.300 hộ chủ động chuyển sang phương pháp kê khai.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, ngành Thuế đã và đang triển khai nhiều chương trình đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh làm quen với phương thức quản lý mới, với mục tiêu không để hộ kinh doanh nào gặp khó khăn khi bước vào giai đoạn kê khai từ năm 2026.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế – Tài chính của Quốc hội, việc bãi bỏ lệ phí môn bài cùng với các chính sách miễn, giảm thuế khác cho thấy định hướng nhất quán của Nhà nước trong việc “nuôi dưỡng nguồn thu”, tạo nền tảng dài hạn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.