Cập nhật 2 kịch bản lạm phát, kiểm soát chặt điều hành giá cuối năm

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, Bộ Tài chính dự báo trong 3 tháng cuối năm 2026, mặt bằng giá trong nước tiếp tục chịu áp lực từ biến động giá năng lượng, nguyên nhiên vật liệu thế giới, rủi ro tỷ giá, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng do căng thẳng địa chính trị. Việc đẩy mạnh đầu tư công và nhu cầu đối với vật liệu xây dựng, máy móc, thiết bị và một số nguyên liệu đầu vào có thể làm gia tăng tổng cầu trong khi nguồn cung khó tăng nhanh. Bên cạnh đó, các hoạt động sản xuất, tiêu dùng thường tăng vào những tháng cuối năm có thể tạo áp lực cục bộ lên giá một số nhóm hàng hoá và dịch vụ.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5% và 4,8%. Ngân hàng nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4,5 - 5%. Các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 4,2 - 5,5%.

Để kiểm soát lạm phát trong các tháng cuối năm, Bộ Tài chính kiến nghị tiếp tục phối hợp chặt chẽ, chủ động, linh hoạt, đồng bộ và hiệu quả trong công tác điều hành chính sách tài khoá, tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước cú sốc từ bên ngoài.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khoá; theo dõi sát diễn biến tỷ giá, lãi suất, tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế để hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu; ưu tiên tập trung vốn cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Cùng với đó, Bộ Tài chính tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách miễn giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí phù hợp để giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống người dân.

Đối với các mặt hàng thiết yếu, kiến nghị Bộ Công Thương theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu, khí hóa lỏng, than và các loại năng lượng chủ chốt; bảo đảm nguồn cung, không để xảy ra tình trạng đứt gãy hoặc găm hàng chờ tăng giá.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát tình hình sản xuất, cung - cầu, giá cả các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu, khôi phục sản xuất sau thiên tai, phòng chống dịch bệnh và phối hợp điều hòa nguồn cung giữa các vùng.

Đối với nhóm vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng theo dõi thị trường để chủ động đề xuất các giải pháp bình ổn, chỉ đạo các địa phương kịp thời cập nhật, công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng sát thực tế; xử lý hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá.

Đặc biệt trong lĩnh vực vận tải, cần tăng cường kiểm tra kê khai, niêm yết giá cước vận tải. Yêu cầu các doanh nghiệp vận tải thực hiện điều chỉnh giảm giá cước khi chi phí nhiên liệu giảm, xử lý nghiêm các trường hợp chậm điều chỉnh hoặc lợi dụng biến động để tăng giá cước bất hợp lý.

Bộ Tài chính cho biết, trong 9 tháng đầu năm, thị trường hàng hoá trong nước chịu tác động chủ yếu của nhu cầu tăng cao dịp Tết và biến động từ xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, nhờ công tác chuẩn bị và điều hành chủ động, nguồn cung cơ bản được bảo đảm, giá lương thực, thực phẩm biến động trong giới hạn.

Theo báo cáo điều hành giá 9 tháng năm 2026, định hướng công tác điều hành giá 3 tháng cuối năm 2026 của Bộ Tài chính, diễn biến giá cả thị trường trong 9 tháng đầu năm có sự phân hóa rõ rệt giữa các quý. Sau khi tăng cao trong quý I, mặt bằng giá giảm trong quý II trước khi tăng trở lại trong quý III, chủ yếu do yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng và biến động giá nhiên liệu, nguyên liệu đầu vào.

Trước bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và yêu cầu tăng trưởng cao, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý giá, đảm bảo nguồn cung hàng hoá thiết yếu, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khoá và tiền tệ, đồng thời tăng cường kiểm tra và xử lý các hành vi đầu cơ, thao túng giá.

Dù bị ảnh hưởng bởi các tác động xung đột khiến giá dầu và chi phí vận tải tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động thực hiện các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả và duy trì chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp và người dân. Nhờ đó, thị trường hàng hoá trong nước vẫn cơ bản không có biến động bất thường, nguồn cung được đảm bảo góp phần kiểm soát lạm phát trong 9 tháng đầu năm 2026.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2026 tăng 0,62% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới. CPI tháng 9/2026 tăng 4,2% so với tháng 12/2025 và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. CPI bình quân quý III/2026 tăng 4,8% so với quý III/2025. Bình quân 9 tháng năm 2026, CPI tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 4,26%.