Cuộc cạnh tranh giữ thị phần hàng Việt bằng năng lực thực chất

Bài toán giá trị thực của hàng Việt

Quyết định số 2069/QĐ-TTg ban hành ngày 29/10/2026 phê duyệt Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026–2030 đã xác lập hệ chỉ tiêu chiến lược cho thương mại nội địa. Theo đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng được định hướng tăng trưởng bình quân 14–15%/năm, hướng tới quy mô khoảng 13,5 - 14 triệu tỷ đồng vào năm 2030. Trong hệ thống phân phối, tỷ lệ sản phẩm nội địa tại các kênh hiện đại (siêu thị, trung tâm thương mại) phấn đấu giữ vững trên 80%, còn tại các kênh thương mại truyền thống đạt mốc trên 60%.

Chỉ tiêu này xuất phát từ thực tế thị trường trong nước đang giữ đà mở rộng khá tốt. Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm trước. Dẫu vậy, khi loại trừ yếu tố trượt giá, tốc độ tăng thực tế dừng ở mức 7,8%. Bán lẻ hàng hóa đạt mức tăng 12,8%, thấp hơn đáng kể so với mức bứt phá 16,7% của mảng dịch vụ lưu trú và ăn uống. Bức tranh số liệu phản ánh dòng tiền chi tiêu của người dân đang phình to về quy mô danh nghĩa, song sức hấp thụ thực tế đối với nhóm hàng tiêu dùng vẫn cần sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn.

Ưu thế về vị trí trưng bày là cơ hội vàng để sản phẩm tiếp cận người mua, nhưng không đồng nghĩa với việc toàn bộ hàng hóa dán nhãn nội địa đều có tốc độ tiêu thụ cao. Nếu sản phẩm thiếu tính khác biệt, định giá chưa hợp lý hoặc chất lượng trập trùng, diện tích quầy kệ lớn cũng khó lòng chuyển hóa thành doanh thu thực tế. Thước đo hiệu quả phân phối vì thế không dừng ở tỷ lệ phủ hàng, mà nằm ở tốc độ vòng quay hàng hóa và tần suất lặp lại đơn đặt hàng.

Khảo sát niềm tin tiêu dùng giữa năm 2026 của tổ chức IFM Research (thực hiện trên 1.200 người tiêu dùng toàn quốc) ghi nhận chỉ số niềm tin đạt 57/110 điểm, giữ nguyên mức đánh giá hồi đầu năm. Kết quả này phản ánh tâm lý thắt chặt chi tiêu vẫn hiện hữu. Khách hàng ngày càng khắt khe về tính an toàn, nguồn gốc minh bạch và giá trị sử dụng tương xứng. Muốn chinh phục niềm tin người mua, hàng Việt buộc phải chứng minh chất lượng thực tế thay vì trông chờ vào tinh thần ủng hộ thuần túy.

Từ nhận diện thương hiệu đến năng lực vận hành đa kênh

Điểm đột phá của Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn mới là việc kiến tạo một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa nhà sản xuất, đơn vị phân phối và người tiêu dùng. Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu quy tụ ít nhất 3.000 doanh nghiệp sản xuất tham gia hệ thống nhận diện hàng Việt chuẩn hóa trên nền tảng số, cùng tối thiểu 100 thương hiệu tiên phong. Bộ nhận diện chung sẽ gắn chặt với các tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chí phát triển bền vững.

Việc chuẩn hóa này mang lại lợi ích kép khi giúp người mua giảm thiểu rủi ro mua nhầm hàng kém chất lượng đồng thời tạo điều kiện để các nhà sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của kênh bán lẻ hiện đại. Dù vậy, tấm nhãn nhận diện chỉ phát huy giá trị nếu đi kèm cơ chế hậu kiểm nghiễm ngặt. Nếu buông lỏng giám sát, nhãn xác nhận rất dễ biến thành công cụ quảng bá hình thức.

Áp lực cạnh tranh hiện nay còn đến từ sự dịch chuyển mạnh mẽ trong thói quen mua sắm. Chương trình đề ra mục tiêu trên 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất hàng tiêu dùng ứng dụng thương mại điện tử, đưa doanh số bán hàng trực tuyến tăng trưởng 23–25%/năm và đạt quy mô 93–97 tỷ USD vào năm 2030. Việc hình thành ít nhất 5 gian hàng số chuyên doanh hàng Việt trên các sàn thương mại điện tử lớn sẽ mở ra không gian giao thương hoàn toàn mới.

Khi người tiêu dùng dễ dàng so sánh giá cả và chất lượng chỉ qua vài cú chạm, lợi thế của nhà sản xuất không còn khép lại ở mối quan hệ với các chuỗi siêu thị truyền thống. Bài toán đặt ra cho doanh nghiệp Việt — đặc biệt là các hợp tác xã và cơ sở sản xuất đặc sản địa phương — là phải nhanh chóng tổ chức lại vận hành đa kênh, bảo đảm chất lượng đồng nhất, bao bì chuẩn quy cách và năng lực giao hàng đúng hạn.

Về phía nhà bán lẻ, việc dành 80% không gian cho hàng Việt cần đi cùng cơ chế hợp tác minh bạch, dựa trên hiệu quả kinh doanh thực tế. Thay vì chỉ thuần túy cho thuê diện tích trưng bày, các hệ thống phân phối cần chủ động chia sẻ dữ liệu thị trường, dự báo xu hướng để cùng nhà sản xuất phát triển sản phẩm đúng phân khúc. Khi hàng Việt đứng vững bằng sức cạnh tranh sòng phẳng về chất lượng và giá trị, mục tiêu giữ vững thị phần nội địa mới thực sự mang tính bền vững.