Đồng Cam Cộng Hưởng: Khi sân khấu mở rộng cơ hội sáng tạo cho người khuyết tật

Nhiều cách tiếp cận nghệ thuật trong cùng một sân khấu

“Đồng Cam Cộng Hưởng” là tuần lễ sân khấu và nghệ thuật trình diễn do Liên minh các Viện Văn hóa Quốc gia châu Âu tại Việt Nam (EUNIC Vietnam) khởi xướng, dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Ơ Kìa Hà Nội và sự điều phối của Viện Goethe Hà Nội, Hội đồng Anh tại Việt Nam cùng các tổ chức thành viên EUNIC.

Diễn ra trong sáu ngày, sự kiện giới thiệu nhiều loại hình nghệ thuật như kịch, múa đương đại, âm nhạc, opera và hợp xướng, với sự tham gia của các nghệ sĩ đến từ Việt Nam, Áo, Italy, Đức, Hàn Quốc và Vương quốc Anh. Bên cạnh các buổi biểu diễn, chương trình còn tạo cơ hội để nghệ sĩ và khán giả gặp gỡ, giao lưu trong khuôn khổ các hoạt động của tuần lễ.

Một trong những tác phẩm được giới thiệu là “Lắng Nghe Điểm Chạm”, lần đầu ra mắt khán giả Hà Nội. Bên cạnh đó, “Kỳ Quan” có sự tham gia của các nghệ sĩ khuyết tật và không khuyết tật, trong khi “Bến tằm” cũng góp mặt trong chương trình. Tuần lễ còn giới thiệu những tác phẩm kinh điển như “Giấc Mộng Đêm Hè” của William Shakespeare và “Những Người Mù” của nhà viết kịch Maurice Maeterlinck.

Việc lựa chọn nhiều loại hình biểu diễn và tác phẩm khác nhau giúp chương trình tiếp cận chủ đề nghệ thuật bao hàm từ nhiều góc độ. Trong đó, sự tham gia trực tiếp của nghệ sĩ khuyết tật vào hoạt động sáng tạo và biểu diễn là một nội dung đáng chú ý, bởi họ không chỉ xuất hiện trong câu chuyện được kể trên sân khấu mà còn góp phần thể hiện câu chuyện bằng chính trải nghiệm của mình.

Mở rộng cơ hội tham gia đời sống văn hóa

Từ các hoạt động của tuần lễ, vấn đề về cơ hội tham gia đời sống nghệ thuật của người khuyết tật cũng được đặt ra. Khả năng tiếp cận văn hóa không chỉ nằm ở việc có thể đến xem một buổi biểu diễn mà còn bao gồm cơ hội học tập, thực hành, sáng tạo và theo đuổi hoạt động nghệ thuật.

Trong lĩnh vực này, sự khác biệt về khả năng nghe, nhìn, vận động hoặc giao tiếp có thể khiến một số người gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động văn hóa. Vì vậy, việc mở rộng cơ hội tiếp cận cần được xem xét từ nhiều khâu, như đào tạo, xây dựng tác phẩm, tổ chức biểu diễn và truyền tải nội dung đến công chúng. Những điều kiện phù hợp sẽ giúp người khuyết tật có thêm cơ hội tham gia với vai trò chủ động hơn trong đời sống nghệ thuật.

Việc người khuyết tật trực tiếp tham gia sáng tạo cũng mở ra cơ hội để công chúng tiếp xúc với những trải nghiệm và góc nhìn khác nhau. Thông qua các tác phẩm, những câu chuyện gắn với đời sống của người khuyết tật có thể được thể hiện từ chính góc nhìn của người trong cuộc, thay vì chỉ được nhìn nhận qua cách kể của người khác. Đây cũng là một trong những khía cạnh có thể góp phần mở rộng cách tiếp cận của công chúng đối với sự đa dạng trong nghệ thuật.

Bên cạnh các buổi biểu diễn, chương trình còn có những hoạt động như tọa đàm, workshop và chiếu phim tài liệu theo thông tin được công bố trên trang chính thức của Viện Goethe. Những hoạt động này bổ sung cho phần trình diễn, tạo thêm không gian trao đổi về nghệ thuật và cách người khuyết tật tham gia vào quá trình sáng tạo.

Tuy nhiên, việc tạo ra cơ hội tham gia lâu dài không chỉ phụ thuộc vào một tuần lễ nghệ thuật. Các đơn vị tổ chức, cơ sở đào tạo và cộng đồng nghệ thuật vẫn cần quan tâm đến điều kiện tiếp cận, môi trường thực hành và cơ hội phát triển chuyên môn để nghệ sĩ khuyết tật có thể tiếp tục theo đuổi hoạt động sáng tạo.

Theo lịch công bố của Viện Goethe, vở kịch “Những Người Mù” dự kiến diễn ra lúc 19h30 ngày 25/10 tại Rạp Chuông Vàng, Hà Nội để khép lại tuần lễ. Tác phẩm được chuyển thể từ vở kịch cùng tên của Maurice Maeterlinck và là một trong những chương trình biểu diễn được giới thiệu trong khuôn khổ sự kiện.

Thông qua các hoạt động biểu diễn và giao lưu, “Đồng Cam Cộng Hưởng” đưa vấn đề hòa nhập đến gần hơn với đời sống văn hóa. Chương trình cũng gợi mở câu chuyện về việc tạo điều kiện để nhiều nhóm người có thể tham gia nghệ thuật, không chỉ với vai trò khán giả mà còn là những người trực tiếp sáng tạo và đóng góp cho các hoạt động văn hóa.