Đưa tiêu chí hộ nông dân kinh doanh giỏi vào xây dựng nông thôn mới

Bình xét đúng để đánh giá trúng

Trong các tiêu chí nông thôn mới, nhóm chỉ tiêu về phát triển kinh tế luôn giữ vai trò then chốt, bởi đây là nền tảng quyết định chất lượng đời sống người dân. Trong đó, tiêu chí “tỷ lệ hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” được xem như thước đo trực tiếp phản ánh năng lực sản xuất, hiệu quả kinh tế cũng như mức độ năng động của khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, từ thực tiễn, việc triển khai tiêu chí này tại một số địa phương vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Không ít nơi còn chạy theo thành tích, chú trọng số lượng hơn chất lượng, dẫn đến tình trạng tỷ lệ hộ đạt danh hiệu tăng nhưng thu nhập và hiệu quả sản xuất chưa có sự cải thiện tương xứng. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải “chỉnh lại cách làm” để tiêu chí phản ánh đúng bản chất phát triển.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vừa ban hành Hướng dẫn số 286-HD/HNDTW nhằm triển khai nội dung tiêu chí “tỷ lệ hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

Hướng dẫn số 286 nhấn mạnh việc công nhận danh hiệu phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn, đồng thời được thực hiện công khai, minh bạch.

Để cụ thể hóa mục tiêu này, một trong những nội dung cốt lõi được đặt ra là chuẩn hóa quy trình bình xét và công nhận danh hiệu. Theo đó, các cấp Hội Nông dân phải tổ chức bình xét hằng năm theo đúng quy định, bảo đảm khách quan và có sự giám sát của cộng đồng.

Điểm đáng chú ý là tỷ lệ hộ đạt danh hiệu phải được xác định trên tổng số hộ nông dân thực tế, căn cứ vào kết quả công nhận cụ thể, qua đó loại bỏ tình trạng “làm đẹp số liệu” và tạo cơ sở chính xác cho việc đánh giá tiêu chí nông thôn mới.

Song song với đó, công tác quản lý dữ liệu cũng được đặt ra với yêu cầu cao hơn. Việc cập nhật, theo dõi thông tin phải được thực hiện thường xuyên, đầy đủ và kịp thời, giúp các địa phương chủ động trong đánh giá, kiểm tra cũng như phục vụ công nhận đạt chuẩn.

Hỗ trợ thực chất để tạo “đầu vào” cho tiêu chí

Hướng dẫn lần này thể hiện rõ sự chuyển hướng về tư duy khi nhấn mạnh yêu cầu không chạy theo số lượng, mà phải tập trung nâng cao chất lượng phong trào nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi. Điều này đồng nghĩa với việc các địa phương cần thay đổi cách tiếp cận: Thay vì “tăng tỷ lệ”, cần hướng tới “tăng giá trị”, tức là giúp người nông dân thực sự nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng chất, Hội Nông dân các cấp được xác định giữ vai trò then chốt. Theo đó, các hoạt động hỗ trợ hội viên cần được đẩy mạnh một cách thực chất, từ tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, đến thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, việc nhân rộng các mô hình kinh tế hiệu quả cũng cần được chú trọng nhằm tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, Hướng dẫn số 286 cũng đặt tiêu chí này trong mối liên hệ chặt chẽ với mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, việc khuyến khích các mô hình sản xuất sạch, nông nghiệp hữu cơ hay kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn, mà đã trở thành xu thế tất yếu.

Do đó, tiêu chí “hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mà còn phải xét đến yếu tố bền vững, thân thiện môi trường và khả năng thích ứng. Đây cũng là cách để nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.