EU công bố kế hoạch cải cách ngành nông nghiệp: Cắt giảm thủ tục hành chính, tái phân phối trợ cấp

Bản kế hoạch được quyết định sau một năm chứng kiến hàng loạt cuộc biểu tình bằng máy kéo của những người nông dân nhằm phản đối chính sách của EU khiến nhiều thủ đô châu Âu bị phong tỏa. Phong trào nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ phe cực hữu trước chiến thắng tại cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vào tháng 6 năm ngoái.

Theo kế hoạch “Tầm nhìn về Nông nghiệp và Thực phẩm”, ngân sách hàng năm khoảng 50 tỷ euro (1.383 tỷ VND) sẽ được phân bổ hợp lý hơn. Hiện nay, 20% tập đoàn nông nghiệp lớn nhất đang nắm giữ khoảng 80% trợ cấp, một thực trạng mà Ủy viên Nông nghiệp EU, ông Christophe Hansen nhận định là "bất công". Mục tiêu của kế hoạch là phát triển nguồn lực cho các trang trại gia đình nhỏ và doanh nghiệp trẻ muốn tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp có xu hướng già hóa.

Mặc dù nông nghiệp trong khối 27 quốc gia vẫn là một ngành công nghiệp lớn, song nông dân phải tốn quá nhiều thời gian giải quyết những thủ tục hành chính phức tạp thay vì tập trung vào canh tác.

Trong năm qua, phe cực hữu đã tận dụng vấn đề này để đánh giá các chính sách khí hậu của EU do những chính trị gia "xa rời thực tế" đặt ra, khiến nông dân bị áp đặt các tiêu chuẩn phi thực tế.

Ủy ban châu Âu sẽ công bố một gói luật để đơn giản hóa các quy định nông nghiệp, giảm gánh nặng hành chính cho nông dân.

Điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh là khắc phục tình trạng quan liêu. Ông Hansen nhấn mạnh đây là động lực chính thúc đẩy các cuộc biểu tình của nông dân trên khắp EU. Ông khẳng định: "Chính sách nhẹ nhàng và linh hoạt hơn là điều bắt buộc. Hãy để nông dân dành thời gian và công sức cho phần việc của họ, thay vì phải điền hàng tá biểu mẫu”.

Tuy nhiên, một bộ phận nhà môi trường và nông dân lo ngại việc cải cách thủ tục hành chính là nới lỏng các quy tắc về môi trường cần thiết để bảo vệ lục địa trước biến đổi khí hậu. Nhiều nhà hoạt động khí hậu cũng phê phán kế hoạch này vì không thúc đẩy sự chuyển đổi triệt để khỏi mô hình nông nghiệp công nghiệp, vốn có tác động lớn đến môi trường, đặc biệt là ngành chăn nuôi quy mô lớn.

Theo ông Marco Contiero, Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp của Greenpeace, chính sách nông nghiệp của EU chi một khoản tiền công khổng lồ vào mô hình sản xuất hủy hoại thiên nhiên, khiến các trang trại nhỏ phá sản, làm giàu cho các tỷ phú sở hữu đất đai, và tàn phá các cộng đồng dân cư nông thôn. 

“Đây là một tầm nhìn phiến diện của Ủy ban châu Âu, không chấp nhận thay đổi dù hệ thống lương thực đang sụp đổ” - Ông Marco Contiero nhận định. 

Ngoài ra, EU nhiều lần bị chỉ trích vì ký kết thỏa thuận thương mại với các quốc gia ở châu Á và Mỹ Latinh, cho phép nhập khẩu nhiều loại thực phẩm có chứa chất bị cấm tại EU hoặc được sản xuất theo phương thức không đạt chuẩn.

Trước những lo ngại này, EU đặt mục tiêu siết chặt các tiêu chuẩn sản xuất áp dụng cho hàng nhập khẩu, đặc biệt là về thuốc trừ sâu và phúc lợi động vật.

EU tuyên bố rõ: “Nguyên tắc chung là các loại thuốc trừ sâu nguy hiểm nhất, vốn bị cấm tại EU vì lý do sức khỏe và môi trường, cũng không được phép quay trở lại EU thông qua các sản phẩm nhập khẩu”.

Bản kế hoạch vẫn cần được các quốc gia thành viên EU thông qua trước khi đi vào thực tiễn.