Góc CatcosanVinh: Bóng đá là Football hay Soccer?

Câu chuyện bắt đầu từ rất lâu trước khi bóng đá hiện đại ra đời. Ở châu Âu thời hậu Phục hưng, từng tồn tại một trò chơi gọi là “mob football” – hay nôm na là “bóng đá đám đông”. Khi đó, luật chơi gần như bằng không: số người chơi không giới hạn, sân chơi không cố định, người chơi có thể dùng cả tay lẫn chân, thậm chí đôi khi cả gậy gộc để đưa bóng đến đích. Bạn cứ tưởng tượng như cảnh các cổ động viên lao vào sân sau trận đấu, nhưng đây là ngay từ đầu trận!

Thưở hồng hoang

Vì quá hỗn loạn và dễ gây chấn thương, cuối thế kỷ 18, nhiều trường học ở Anh đã phải “lệnh” cấm. Nhưng thay vì biến mất, trò chơi này được các học sinh, sinh viên cải tiến bằng cách đặt ra bộ luật riêng. Vấn đề là… mỗi trường lại chơi một kiểu. Có nơi cho phép ôm bóng chạy như đang đi cướp ngân hàng, nơi khác chỉ cho dùng chân. Thậm chí, khi hai đội gặp nhau, họ phải thỏa thuận “hiệp một đá theo luật trường anh, hiệp hai theo luật trường tôi”. Thật là một kịch bản không tưởng!

Để chấm dứt sự lộn xộn đó, năm 1863, các CLB tại Anh họp ở London để thống nhất một bộ luật chung. Từ đó, The Football Association ra đời. Và đây, “drama” chính thức bắt đầu: từ cái tên Association Football, người Anh bắt đầu rút gọn ra hai cách gọi. Một là football, hai là assoccer – sau này rút ngắn thành… soccer.

Điều thú vị đến “ngã ngửa” là: soccer không phải từ do người Mỹ tự nghĩ ra đâu nhé, nó có gốc gác “quý tộc” từ chính nước Anh! Sau đó, người Anh di cư sang Mỹ, họ mang theo đủ loại phiên bản bóng đá. Tại Mỹ, phiên bản dùng tay, va chạm mạnh và sử dụng quả bóng hình bầu dục dần phát triển cực thịnh, thành môn American football. Vì môn này quá phổ biến, người Mỹ giữ cái tên football cho môn bóng bầu dục, còn môn bóng đá dùng chân được gọi là soccer để tránh nhầm lẫn.

Thế còn người Anh? Họ cũng gọi là soccer suốt một thời gian dài. Nhưng đến thập niên 1970, một làn sóng “tẩy chay” phong cách ngôn ngữ kiểu Mỹ lan rộng tại Anh. Thế là người Anh quay ngoắt 180 độ, loại bỏ từ soccer và chỉ dùng football như một cách khẳng định chủ quyền ngôn ngữ. Vậy nên, đừng vội cười người Mỹ là “gọi sai” nhé! Thực ra, soccer chính là một từ tiếng Anh “xịn” mà người Mỹ trung thành giữ lại, còn người Anh sau này lại… “phản bội” chính đứa con tinh thần của mình.

Ngày nay, mỗi khi xem bóng đá, nếu bạn nghe thấy ai đó gọi là soccer, hãy hiểu rằng đó là cách gọi mang hương vị hoài cổ từ nước Anh thế kỷ 19 đấy. Còn nếu muốn “nhập gia tùy tục” trên đất Mỹ, tốt nhất là cứ gọi soccer cho lành, kẻo người ta lại đưa cho bạn một quả bóng bầu dục thì… chạy đến bao giờ mới đến khung thành! Dù gọi là gì, thì cái cảm giác hồi hộp chờ đợi bàn thắng vẫn luôn là ngôn ngữ chung nhất của thế giới.

Giải nhà nghề Mỹ

Liên đoàn bóng đá Mỹ (tên đầy đủ là Liên đoàn bóng đá Hoa Kỳ) trong tiếng Anh được gọi là United States Soccer Federation, thường được viết tắt là U.S. Soccer là cơ quan chủ quản giải bóng đá này. Major League Soccer (MLS) là giải đấu bóng đá cấp độ cao nhất tại Mỹ và Canada, được thành lập vào năm 1993 như một phần trong cam kết của Mỹ khi đăng cai World Cup 1994. Sau hơn 30 năm phát triển, MLS đã trở thành một trong những giải đấu thể thao có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới.

Cấu trúc giải đấu: MLS không vận hành theo hệ thống lên- xuống hạng truyền thống như ở châu Âu. Giải được chia thành hai miền Đông (Eastern Conference) và Tây (Western Conference).

Thể thức thi đấu: Mùa giải thường bắt đầu từ tháng 2 và kết thúc vào tháng 12 hàng năm. Các đội sẽ đá vòng bảng để tranh vị trí lọt vào vòng loại trực tiếp (play-offs), đỉnh điểm là trận chung kết mang tên MLS Cup.

Điểm đặc biệt: MLS nổi tiếng với sự cân bằng tài chính thông qua cơ chế "Salary Cap" (giới hạn lương). Tuy nhiên, giải đấu vẫn thu hút hàng loạt siêu sao đẳng cấp thế giới nhờ cơ chế "Designated Player Rule" (Quy định Cầu thủ Đặc biệt), cho phép các câu lạc bộ chiêu mộ những ngôi sao lớn vượt khung lương quy định (như cách mà Inter Miami đã đưa Lionel Messi về thi đấu).

Tầm nhìn: Với sự chuẩn bị cho FIFA World Cup 2026, MLS đang đóng vai trò là "trạm trung chuyển" quan trọng, góp phần nâng tầm chuyên môn và tạo ra hạ tầng bóng đá hiện đại cho cả khu vực Bắc Mỹ.