Lễ hội Gầu Tào được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công bố Quyết định “Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở các huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải và Văn Chấn, tỉnh Yên Bái” chính thức trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa Nông Quốc Thành, thừa ủy quyền lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao Bằng chứng nhận cho đại diện cộng đồng chủ thể Di sản của 3 huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải và Văn Chấn.

Chủ tịch UBND huyện Trạm Tấu, Vũ Lê Chung Anh cho biết, Trạm Tấu là huyện miền Tây của tỉnh Yên Bái, nổi bật với truyền thống cách mạng và là nơi hội tụ những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Dân tộc Mông chiếm hơn 79% dân số, sinh sống chủ yếu ở 10 xã vùng cao và sở hữu những di sản văn hóa giàu giá trị nhân văn.

Trong những năm qua, UBND huyện Trạm Tấu đã luôn chú trọng đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, coi đây là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đến nay, huyện đã có 4 di tích, di sản được xếp hạng cấp tỉnh và quốc gia.

Đối với người Mông, Lễ hội Gầu Tào là một nét đẹp đặc trưng, thể hiện tín ngưỡng và tâm linh của họ. Lễ hội diễn ra vào dịp đầu năm mới, tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, với cây nêu là biểu tượng thiêng liêng, liên kết với 4 vị thần: thần trời, thần đất, thần sông và thần núi.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật đặc sắc, Lễ hội Gầu Tào đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là thành quả của sự nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa từ Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc ở ba huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải và Văn Chấn, cũng như sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với những giá trị di sản văn hóa của cộng đồng người Mông.

Thay mặt cho các huyện, UBND huyện Trạm Tấu cam kết tiếp tục triển khai các hoạt động thiết thực nhằm phát huy giá trị di sản, đồng thời tăng cường tuyên truyền và quảng bá Lễ hội Gầu Tào gắn liền với phát triển du lịch văn hóa cộng đồng. Huyện cũng sẽ hỗ trợ đồng bào Mông duy trì, truyền dạy lễ hội, bảo vệ các nghi lễ truyền thống và phát huy vai trò của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, để di sản văn hóa này được bảo tồn và phát triển bền vững.

Lễ hội Gầu Tào, trong tiếng Kinh có nghĩa là cúng tạ trời đất, thần linh, nhằm cầu mong sức khỏe, sự thịnh vượng cho gia đình, dòng họ, bản làng, và sự bình an, hạnh phúc cho mọi người. Đây không chỉ là dịp để người dân bày tỏ niềm tin, hy vọng vào một tương lai tươi đẹp mà còn là cơ hội để gắn kết tình cảm giữa các thế hệ, đồng thời là dịp để những người xa quê trở về sum vầy với gia đình và quê hương.

Trong khuôn khổ lễ hội, còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc, như chương trình nghệ thuật "Rực rỡ sắc màu Trạm Tấu", màn trình diễn múa Khèn Mông của 500 học sinh trên địa bàn huyện, và tái hiện Lễ hội Gầu Tào. Các hoạt động này sẽ mang đến cho đại biểu, Nhân dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc, phong phú của các dân tộc tại địa phương.

Ngay sau khi diễn ra Lễ công bố Quyết định và trao Chứng nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Gầu Tào của người Mông huyện Trạm Tấu, huyện Mù Cang Chải, huyện Văn Chấn (tỉnh Yên Bái), sáng 15/2, huyện Trạm Tấu tưng bừng tổ chức Lễ hội Gầu Tào năm 2025, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Mở đầu Lễ hội là lễ cúng được thực hiện theo phong tục dân tộc Mông do Nghệ nhân Giàng A Su thực hiện, với nội dung: "Tạ ơn thần núi, thần đất, thần trời, thần suối đã cho đồng bào các dân tộc huyện Trạm Tấu một năm có nhiều điều tốt lành, mùa màng bội thu và cầu xin thần linh tiếp tục phù hộ độ trì cho đồng bào các dân tộc huyện Trạm Tấu một năm mới nhiều may mắn...”.

Sau khi phần lễ được thực hiện trang trọng theo phong tục dân tộc Mông, phần hội với các tiết mục văn nghệ đặc sắc và các môn thể thao truyền thống như: Kéo co, đẩy gậy, đánh quay, ném pao, thi giã bánh dày… thu hút đông đảo bà con Nhân dân ở 10 xã vùng cao trên địa bàn huyện tham gia. Được hòa mình vào các trò chơi truyền thống, mỗi người dân có mặt trong Ngày hội như được đắm mình trong không gian bản sắc vùng miền để rồi dặn lòng phải bảo tồn và phát huy bản sắc đó cho muôn đời sau.