Lễ hội Yên Thế năm 2025: Rực rỡ khí phách anh hùng, khắc ghi dấu ấn lịch sử

Lễ hội Yên Thế - kỷ niệm 141 năm Khởi nghĩa Yên Thế là dịp để ôn lại trang sử hào hùng, khắc ghi truyền thống kiên cường, bất khuất của dân tộc. Đây cũng là cơ hội để Nhân dân bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân Yên Thế, những người đã viết nên bản hùng ca bất diệt trong lịch sử chống ngoại xâm.

Không chỉ mang ý nghĩa tri ân và giáo dục truyền thống, lễ hội còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài tỉnh. Yên Thế - mảnh đất anh hùng gắn liền với những chiến công hiển hách, ngày nay đã có nhiều đổi thay cùng những thành tựu kinh tế - xã hội nổi bật. Lễ hội đồng thời cũng là dịp để Nhân dân khắp nơi trải nghiệm nét văn hóa độc đáo, thưởng thức ẩm thực đặc trưng và hòa mình vào không khí sôi động của một vùng đất giàu truyền thống lịch sử.

Lễ hội kỷ niệm 141 năm Khởi nghĩa Yên Thế được tổ chức trong 3 ngày (từ 15 đến 17/3) với các nghi lễ trang nghiêm: Lễ tế thần, lễ dâng hương và lễ phóng sinh. Đặc biệt, đến với lễ hội, du khách còn được hòa mình, tham gia vào các hoạt động văn hóa, tinh thần vui tươi, bổ ích, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương như: Phiên chợ quê, hội trại thanh niên, biểu diễn múa rối nước, văn nghệ, đẩy gậy, kéo co, bắn nỏ, chọi dê…

Ngược dòng lịch sử, trong không khí hào hùng của lễ hội, người dân đã cùng nhớ về những phút giây lịch sử đầy tự hào. Khởi nghĩa Yên Thế bùng nổ năm 1884, trong bối cảnh thực dân Pháp xâm lược nước ta, mở ra một chương sử hào hùng trong phong trào kháng chiến chống ngoại xâm. Trận đánh mở màn tại Đức Lân (Phú Bình, Thái Nguyên) giành thắng lợi vang dội, tạo tiền đề để Đề Nắm (Lương Văn Nắm) cùng nghĩa quân trở về đình Thế Lộc (nay là đình Hả, xã Tân Trung, huyện Tân Yên) làm Lễ tế cờ vào ngày 16/3/1884, chính thức phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang chống thực dân Pháp và bè lũ tay sai.

Năm 1892, khi Đề Nắm bị sát hại, phong trào Yên Thế tưởng chừng rơi vào thoái trào. Nhưng chính lúc đó, Hoàng Hoa Thám - vị tướng tài ba của nghĩa quân - đã đứng lên tiếp tục ngọn cờ kháng chiến, trở thành thủ lĩnh tối cao với biệt danh "Hùm xám Yên Thế". Ngày 19/12/1892, tại đình Đông (phường Bích Động, thị xã Việt Yên ngày nay), ông tổ chức Lễ tế cờ, khẳng định quyết tâm chiến đấu đến cùng. Kể từ đây, Hoàng Hoa Thám trở thành linh hồn của cuộc khởi nghĩa, đưa phong trào lên một tầm cao mới.

Với tài năng quân sự xuất sắc, Đề Thám đã tận dụng địa thế núi rừng hiểm trở để triển khai những trận đánh gan dạ, táo bạo, khiến quân Pháp nhiều phen điêu đứng. Không chỉ chiến đấu ngoan cường, ông còn khéo léo vận dụng chiến lược “vừa đánh, vừa đàm”, lập làng chiến đấu, xây dựng hệ thống phòng thủ vững chắc, làm nên một cuộc khởi nghĩa kéo dài gần 30 năm - một kỳ tích trong lịch sử dân tộc.

Đến năm 1913, Hoàng Hoa Thám bị sát hại, phong trào Yên Thế dần suy yếu. Thế nhưng, cuộc khởi nghĩa đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử kháng chiến của dân tộc. Các nhà nghiên cứu đánh giá đây là "cuộc khởi nghĩa vũ trang của nông dân lớn nhất, bền bỉ nhất, oanh liệt nhất chống thực dân Pháp trước khi có Đảng". Đặc biệt, nghệ thuật chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân và tinh thần quật khởi của nghĩa quân Yên Thế đã trở thành bài học quý báu, được vận dụng sáng tạo trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ sau này.

Âm vang mãi những trang sử, lễ hội Yên Thế đã trở thành động lực lớn khích lệ tinh thần Nhân dân Yên Thế nói riêng, Nhân dân Bắc Giang nói chung cùng hướng về vị anh hùng Hoàng Hoa Thám và các nghĩa sĩ đã hy sinh vì độc lập nước nhà. Đây cũng là dịp để Nhân dân cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình, xã hội, hun đúc thêm tình yêu quê hương, đất nước.

Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, Lễ hội Yên Thế còn là một di sản văn hóa phi vật thể có tính đại diện, thể hiện đậm nét bản sắc của cộng đồng các dân tộc huyện Yên Thế. Tinh thần đoàn kết, thượng võ, bất khuất, yêu nước, yêu chuộng hòa bình được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên một nét văn hóa độc đáo và bền vững. Lễ hội cũng phản ánh sự đa dạng văn hóa và sức sáng tạo của con người, thể hiện rõ qua các nghi lễ truyền thống của người Việt, các trò chơi dân gian đặc sắc của dân tộc Tày, Nùng… được gìn giữ và phát huy qua từng năm tháng.

Gắn liền với Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế – Di tích quốc gia đặc biệt, Lễ hội Yên Thế đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Sự kiện này không chỉ có ý nghĩa với Nhân dân Bắc Giang mà còn thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham gia, tìm hiểu và trải nghiệm. Với giá trị văn hóa, lịch sử to lớn, ngày 27/12/2013, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức đưa Lễ hội Yên Thế vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, loại hình Lễ hội truyền thống, khẳng định tầm quan trọng của lễ hội trong dòng chảy văn hóa dân tộc.