Mở đường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể vay vốn bằng tài sản số và quyền sở hữu trí tuệ

Trong dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đã đề xuất một bước ngoặt quan trọng trong việc định nghĩa và phân loại doanh nghiệp. Thay vì duy trì các tiêu chí có phần phức tạp như hiện nay, cơ quan soạn thảo hướng tới việc sử dụng những chỉ số đơn giản, dễ đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về thuế, bảo hiểm và đăng ký kinh doanh.

Điểm đáng chú ý nhất là việc loại bỏ tiêu chí về tổng nguồn vốn thường gây khó khăn trong việc xác minh và cập nhật. Thay vào đó, dự thảo chỉ tập trung vào hai chỉ số cơ bản là số lao động bình quân năm và tổng doanh thu của năm trước liền kề. Theo đề xuất mới, ngưỡng xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được nới rộng đáng kể khi số lượng lao động tối đa tăng từ 200 người lên không quá 300 người. Đồng thời, mức doanh thu trần cũng được điều chỉnh tăng từ 300 tỷ đồng lên không quá 400 tỷ đồng.

Việc nới lỏng các tiêu chí này không chỉ phù hợp với thông lệ quốc tế mà còn giúp nhiều doanh nghiệp đang trong quá trình lớn mạnh không bị "văng" ra khỏi các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng và trách nhiệm, dự thảo cũng bổ sung điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm xã hội cho người lao động mới được tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.

Dù chiếm tới hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) hiện mới chỉ tiếp cận được khoảng 19% đến 20% tổng dư nợ tín dụng. Theo khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có tới hơn 75% doanh nghiệp thừa nhận không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Đây là một rào cản mang tính cấu trúc bởi phần lớn các ngân hàng hiện nay vẫn ưu tiên bất động sản làm tài sản thế chấp, trong khi đây lại là điểm yếu của các doanh nghiệp nhỏ và startup công nghệ.

Để giải quyết bài toán này, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho nhóm doanh nghiệp này vay trên cơ sở đa dạng hình thức bảo đảm tiền vay. Theo đó, ngoài các tài sản hữu hình truyền thống, doanh nghiệp sẽ được phép dùng quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo hoặc các tài sản hình thành trong tương lai để làm vật thế chấp vay vốn. Đây được xem là "chìa khóa" mở ra cánh cửa tín dụng cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nơi giá trị lớn nhất nằm ở thuật toán, dữ liệu khách hàng và thương hiệu thay vì nhà xưởng hay đất đai.