Mở rộng cánh cửa để kinh tế tư nhân bứt phá

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử khi bước vào năm 2026 với nền kinh tế quy mô 514 tỷ USD, tăng trưởng GDP 8,02% năm 2025 vượt toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD và tham vọng tăng trưởng hai con số để trở thành nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định đất nước đã hội tụ đủ thế và lực, nhưng việc khai thác hiệu quả nguồn lực hiện hữu vẫn bị kìm hãm bởi các điểm nghẽn lớn, đòi hỏi hành động quyết liệt để biến năm bản lề này thành bước ngoặt phát triển bền vững.

Theo TS Nguyễn Văn Lộc, Chuyên gia Kinh tế Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội, Nghị quyết số 68-NQ/TW (Nghị quyết số 68) của Bộ Chính trị đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong tư duy phát triển kinh tế dân tộc. Thay vì chỉ dừng lại ở vai trò động cơ quan trọng, Nghị quyết 68 xác lập vị thế của kinh tế tư nhân là chủ thể dẫn dắt sự thay đổi trong kỷ nguyên số và xanh, hướng tới mục tiêu đóng góp 55% GDP quốc gia vào năm 2030.

Chia sẻ từ góc độ doanh nghiệp tại phiên họp lần thứ 4 của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, không khí không chỉ dừng lại ở báo cáo con số. Đó là một diễn đàn của sự thẳng thắn, nơi những "sếu đầu đàn" phác họa bức tranh thực tiễn sinh động với đầy đủ khát vọng và cả những trăn trở sát sườn. Tâm điểm của sự thay đổi nằm ở tư duy chiến lược của Đảng và Nhà nước. Ông Vũ Văn Hậu, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn GELEXIMCO, khẳng định: Nghị quyết số 68-NQ/TW (ngày 4/5/2025) là một "cú hích" lịch sử.

"Việc định vị kinh tế tư nhân là "động lực quan trọng nhất" thay vì chỉ là "một động lực quan trọng" đã thay đổi hoàn toàn cục diện. Geleximco tin rằng mở rộng không gian cho khu vực tư nhân chính là mở rộng dư địa tăng trưởng cho quốc gia trong kỷ nguyên mới," ông Hậu nhấn mạnh.

Vị chuyên gia đánh giá, tư duy cốt lõi của Nghị quyết là giải phóng tối đa, khơi thông mọi điểm nghẽn để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi niềm tin của doanh nhân được bảo vệ bằng những cam kết pháp lý cao nhất.

“Khi mùa xuân đến, câu hỏi đặt ra không phải là kinh tế tư nhân “có vai trò hay không”, mà là làm thế nào để đánh thức toàn bộ tiềm năng của khu vực này, để động lực ấy thực sự vận hành trong đời sống kinh tế”, TS Nguyễn Văn Lộc đặt vấn đề.

Đồng thời nhận định, Nghị quyết 68 đã trực tiếp nhận diện rào cản lớn nhất kìm hãm sức bật của doanh nghiệp chính là hệ thống tín dụng hiện nay vẫn quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp. Nhà nước không chỉ dừng lại ở các gói hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các dự án xanh và tuần hoàn theo chuẩn ESG, mà còn chỉ đạo thiết lập một hệ thống tài chính đa tầng, lấy hiệu quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng làm thước đo thay cho tài sản vật chất.

Điểm đột phá nhất nằm ở tư duy kiến tạo dòng vốn bền vững thông qua chính sách thuế và thẩm định tín dụng hiện đại. Song song đó, Chính phủ đẩy mạnh thể chế hóa việc sử dụng dữ liệu thuế và lịch sử thanh toán điện tử làm cơ sở thẩm định tín dụng, đồng thời nâng cấp các quỹ bảo lãnh tín dụng để Nhà nước thực sự chia sẻ rủi ro với ngân hàng. Khi rủi ro thể chế được cắt giảm và Nhà nước chấp nhận đồng hành, dòng vốn xã hội sẽ được giải phóng khỏi trạng thái phòng thủ để chảy mạnh vào sản xuất, giúp doanh nghiệp tư nhân chiếm lĩnh vị thế dẫn dắt đầu tư xã hội với tỷ trọng ổn định 58-60%.

Nghị quyết 68 đã thực hiện một bước bứt phá lịch sử khi chủ trương mở rộng cánh cửa cho kinh tế tư nhân tham gia vào mọi lĩnh vực, kể cả những nơi trước đây được coi là vùng cấm. Nhà nước áp dụng cơ chế đặt hàng và chỉ định thầu đối với các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, công nghiệp bán dẫn, năng lượng sạch và hạ tầng số cho những tập đoàn tư nhân nội địa đủ năng lực.

Cơ chế này không chỉ đơn thuần là giao việc, mà là sự thiết lập một sân chơi công bằng thông qua các hợp đồng dài hạn và cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và tư nhân.

“Việc thể chế hóa khát vọng dân tộc vào các chương trình như Go Global hay phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong sẽ giúp doanh nghiệp Việt vươn tầm quốc tế, sòng phẳng cạnh tranh trong những lĩnh vực công nghệ khó như AI và ô tô điện. Đặc biệt, sự cam kết bảo vệ quyền lợi doanh nhân qua việc dân sự hóa các quan hệ kinh tế và áp dụng nguyên tắc suy đoán vô tội sẽ giúp giải tỏa tâm lý lo ngại, khơi dậy tinh thần dấn thân để kinh tế tư nhân vững vàng đóng góp 55% GDP vào năm 2030”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trên thực tế, Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, triển khai Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 198 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 138 và Nghị quyết số 139 giao 69 nhiệm vụ cho các bộ ngành, địa phương. Đến nay, các cơ quan Trung ương và địa phương đã hoàn thành 41/43 nhiệm vụ của năm 2025 (đạt hơn 96%).

Một trong những kết quả nổi bật là các cơ quan đã trình Quốc hội đã ban hành Luật Đầu tư cắt giảm 38 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thu hẹp phạm vi đối với 20 ngành nghề khác. Tổng số gần 3.000 thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa (dự kiến đạt 63%); tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính dự kiến cắt giảm là 29.308 ngày/89.721 ngày (đạt gần 33%) và cắt giảm chi phí tuân thủ khoảng 48,6 nghìn tỷ đồng/120 nghìn tỷ đồng mỗi năm (đạt hơn 40%).

Sau hơn 9 tháng ban hành Nghị quyết 68, tác động của Nghị quyết bước đầu thể hiện qua sự gia tăng mạnh mẽ số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh gia nhập, tái gia nhập thị trường; diễn biến tích cực, bước khởi sắc mạnh mẽ trên thị trường chứng khoán; sự khởi sắc của hoạt động xuất nhập khẩu; và đóng góp ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân vào thu ngân sách nhà nước.