Sơn Trà phát triển chè Shan tuyết hữu cơ

Hợp tác xã Sơn Trà được thành lập năm 2018 trên cơ sở tổ hợp tác hoạt động từ năm 2014, tại một trong những xã vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang. Hồng Thái có độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm, rất phù hợp cho cây chè Shan tuyết sinh trưởng. HTX hiện quản lý và liên kết sản xuất trên diện tích 71,5 ha chè Shan tuyết, trong đó có nhiều cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi – nguồn tài nguyên quý giá hiếm có của vùng núi phía Bắc.

Nhận thức rõ lợi thế bản địa, HTX Sơn Trà đã lựa chọn hướng phát triển bền vững dựa trên chất lượng và giá trị truyền thống. HTX tổ chức hướng dẫn các hộ thành viên và liên kết chăm sóc chè theo quy trình tự nhiên, không sử dụng hóa chất, thuốc kích thích sinh trưởng hay thuốc bảo vệ thực vật. Chè búp tươi được thu hái thủ công, bảo đảm tiêu chuẩn “1 tôm 1–2 lá”, giữ trọn hương vị tinh khiết của chè Shan tuyết cổ thụ. Mỗi năm, HTX thu mua trên 100 tấn chè búp tươi cho bà con, với giá dao động từ 20.000 đến 70.000 đồng/kg tùy phẩm cấp, giúp người trồng chè yên tâm sản xuất.

Từ 8 thành viên ban đầu, đến nay HTX Sơn Trà đã phát triển lên 18 thành viên chính thức, liên kết sản xuất với 80 hộ dân và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 150 lao động địa phương. Thu nhập bình quân của thành viên và người lao động đạt từ 5–7 triệu đồng/người/tháng, góp phần cải thiện đáng kể đời sống người dân vùng cao, đóng góp trực tiếp vào tiêu chí thu nhập trong xây dựng nông thôn mới.

Song song với tổ chức sản xuất, HTX Sơn Trà đặc biệt chú trọng đầu tư chế biến và xây dựng thương hiệu. Nhà xưởng được đầu tư mở rộng, trang bị máy móc hiện đại, đáp ứng yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm. Năm 2019, sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái được cấp chứng nhận hữu cơ (organic), tạo bước ngoặt quan trọng trong việc tiếp cận thị trường cao cấp. Đến năm 2022, HTX tiếp tục được cấp chứng nhận ISO 22000:2018 về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, khẳng định quy trình sản xuất bài bản, chuyên nghiệp.

Từ nền tảng chất lượng, các sản phẩm của HTX Sơn Trà ngày càng được thị trường đón nhận. Sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái hiện có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Quảng Ninh… Đặc biệt, năm 2019, sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái vinh dự được Thủ tướng Chính phủ lựa chọn làm quà tặng Thủ tướng Malaysia – một dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị và vị thế của sản phẩm chè vùng cao Tuyên Quang.

Trong Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, HTX Sơn Trà là đơn vị tiêu biểu của tỉnh với nhiều sản phẩm đạt OCOP 3–4 sao; một số sản phẩm đang được đề nghị nâng hạng 5 sao. Bên cạnh chè Shan tuyết truyền thống, HTX còn phát triển thêm các sản phẩm mới như Bảo Hồng trà, trà Shan tuyết túi lọc, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Doanh thu của HTX tăng đều qua các năm, từ hơn 900 triệu đồng năm 2018 lên gần 5 tỷ đồng năm 2024 và dự kiến đạt 5 tỷ đồng trong năm 2025.

Không chỉ chú trọng hiệu quả kinh tế, HTX Sơn Trà còn tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp. Việc sản xuất hữu cơ, hạn chế tối đa hóa chất giúp bảo vệ đất, nước và hệ sinh thái rừng chè cổ thụ. HTX thường xuyên tổ chức tập huấn kỹ thuật, phổ biến kiến thức an toàn thực phẩm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người lao động và thành viên.

Có thể khẳng định, mô hình phát triển chè Shan tuyết của Hợp tác xã Sơn Trà là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của kinh tế tập thể trong phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới. Từ vùng đất khó khăn, HTX đã từng bước tạo dựng thương hiệu chè chất lượng cao, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần giữ gìn những giá trị sinh thái, văn hóa đặc trưng của vùng cao Tuyên Quang. Đây là hướng đi bền vững, cần tiếp tục được quan tâm, nhân rộng trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu trong thời gian tới.