Tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hoá tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước

Đáng nói, riêng nửa đầu tháng 4, Việt Nam nhập siêu đã lên tới 4,25 tỷ USD. Điều này khiến cán cân thương mại lại đảo chiều với mức thâm hụt 7,9 tỷ USD từ đầu năm đến hết ngày 15/4.

Theo TS kinh tế Lê Bá Chí Nhân, đây không phải là "bức tranh xấu" mà là tín hiệu phản ánh sự vận động rất mạnh của nền sản xuất trong nước.

"Nguyên nhân cốt lõi khiến Việt Nam nhập siêu nằm ở cấu trúc nhập khẩu. Phần lớn kim ngạch nhập khẩu gia tăng thuộc nhóm tư liệu sản xuất: máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, hóa chất, sắt thép… Đây đều là đầu vào cho sản xuất và xuất khẩu trong các quý tiếp theo. Nói cách khác, nền kinh tế đang mua nguyên liệu để chuẩn bị cho một chu kỳ xuất khẩu lớn hơn phía sau", ông Nhân nói.

Thực tế cho thấy, các mặt hàng cho thấy nhập khẩu tăng mạnh ở nhóm linh kiện điện tử, máy móc thiết bị và nguyên phụ liệu, những đầu vào thiết yếu của sản xuất.

Ngoài ra, theo chuyên gia, dòng vốn FDI tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, thiết bị công nghệ cao. Các doanh nghiệp FDI thường có đặc điểm nhập khẩu rất lớn ở giai đoạn đầu năm để lắp đặt dây chuyền, dự trữ linh kiện. Điều này làm cán cân thương mại nghiêng về nhập khẩu trong ngắn hạn, nhưng lại là tiền đề cho kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh về sau...

Quan trọng hơn, nếu so sánh tương quan, mức nhập siêu 7,9 tỉ USD trên tổng kim ngạch hơn 297 tỉ USD chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, hoàn toàn trong ngưỡng an toàn của cán cân thanh toán quốc gia. "Có thể nói, bức tranh xuất nhập khẩu trong 3 tháng rưỡi đầu năm không phản ánh sự suy yếu mà cho thấy nền kinh tế đang bước vào pha tăng tốc sản xuất. Nhập siêu lần này mang tính chuẩn bị cho xuất siêu trong các quý sau, hơn là một dấu hiệu rủi ro vĩ mô", ông Nhân khẳng định.

Đồng quan điểm, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, việc Việt Nam nhập siêu trong những tháng đầu năm không phải quá lo khi nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc tăng lên thể hiện doanh nghiệp mở rộng sản xuất.

Điều này lý giải sự phân hóa rất rõ của khu vực doanh nghiệp. Khi khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt kim ngạch xuất nhập khẩu gần 226 tỷ USD, tăng 29,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm tới hơn 76% tổng kim ngạch và đóng góp gần 88% phần tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đạt khoảng 71,1 tỷ USD, chiếm chưa tới 24% và phần tăng thêm chỉ khoảng 7 tỷ USD, tương ứng mức tăng hơn 10%.

Theo HANSIBA, về dài hạn, phát triển công nghiệp hỗ trợ được xem là chìa khóa. Khi doanh nghiệp trong nước có thể cung ứng nguyên liệu, linh kiện cho chính các ngành xuất khẩu lớn, không chỉ giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn gia tăng giá trị giữ lại trong nước. Song song đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và truy xuất nguồn gốc để tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

"Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI, từ đó từng bước nâng cao năng lực và vị thế. Đây không chỉ là giải pháp ngắn hạn cho cán cân thương mại, mà là hướng đi dài hạn để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững hơn", đại diện HANSIBA cho hay.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cũng cho rằng, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu sản xuất trong nước gia tăng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu.

TS Vũ Thị Kim Oanh, giảng viên cấp cao ngành kinh doanh quốc tế, Đại học RMIT Việt Nam cũng cho rằng, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn thời gian tới.

“Chi phí nhập khẩu đầu vào tăng, rõ ràng nhất là năng lượng, logistics, nguyên vật liệu, trong khi cơ cấu nhập khẩu của chúng ta phần lớn là tư liệu sản xuất. Hậu quả cho doanh nghiệp là biên độ lợi nhuận thu hẹp", bà Oanh nói.

Vị chuyên gia nhận định, trong 2026, khả năng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn tăng, song xuất siêu sẽ khiêm tốn hơn năm 2025.