Xuất khẩu gạo Ấn Độ giảm tốc, Việt Nam đứng trước cơ hội mở rộng thị phần

Theo Reuters, xuất khẩu gạo của Ấn Độ trong 4 tháng đầu năm 2026 giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển gạo basmati cao cấp tới các thị trường vùng Vịnh.

Ấn Độ hiện chiếm hơn 40% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu. Sản lượng xuất khẩu gạo của nước này thường lớn hơn tổng lượng xuất khẩu của ba nhà cung cấp lớn tiếp theo cộng lại, gồm Thái Lan, Việt Nam và Pakistan.

Theo các quan chức Ấn Độ, lượng gạo xuất khẩu trong 4 tháng đầu năm nay giảm 1,3% so với cùng kỳ, xuống còn 8,39 triệu tấn. Trong đó, xuất khẩu gạo basmati giảm 7%, còn 2,3 triệu tấn, do lượng hàng sang một số thị trường chủ lực, bao gồm Iran, sụt giảm.

Ngược lại, xuất khẩu gạo non-basmati, tức gạo thường, tăng nhẹ lên 6,09 triệu tấn, so với mức 6,03 triệu tấn của cùng kỳ năm ngoái.

Diễn biến này được cho là sẽ gia tăng áp lực lên giá gạo tại Ấn Độ, trong bối cảnh giá gạo nội địa đã giảm hơn 5% từ đầu năm sau một vụ thu hoạch đạt sản lượng kỷ lục.

Các thỏa thuận mới bị đình trệ

Một nhà xuất khẩu tại New Delhi cho biết khối lượng gạo vận chuyển dự kiến sẽ tiếp tục thấp hơn mức thông thường cho đến khi xung đột tại Iran kết thúc.

Theo người này, nhiều tàu chở gạo tới Iran, Iraq, Qatar và Arab Saudi đang bị trì hoãn trong quá trình quá cảnh do ảnh hưởng của xung đột. Tình trạng này khiến cả bên mua lẫn doanh nghiệp xuất khẩu đều thận trọng hơn trong việc ký kết các hợp đồng mới.

Ấn Độ chủ yếu xuất khẩu gạo non-basmati sang các thị trường như Bangladesh, Benin, Bờ Biển Ngà, Guinea và Cameroon. Trong khi đó, phân khúc gạo basmati cao cấp phần lớn được tiêu thụ tại Arab Saudi, Iraq, Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Theo số liệu của Chính phủ Ấn Độ, Iran từng là thị trường tiêu thụ gạo basmati lớn nhất của nước này cho đến năm ngoái, trước khi bị Arab Saudi vượt lên.

Một nhà xuất khẩu tại thành phố cảng Kakinada, miền Đông Nam Ấn Độ, cho biết chi phí bảo hiểm vận chuyển và giá cước tàu biển đã tăng mạnh kể từ khi các cuộc không kích của Mỹ - Israel làm bùng phát xung đột tại Iran vào cuối tháng 2, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao thương hàng hải qua Eo biển Hormuz.

Chi phí vận chuyển tăng cũng tác động đến nhu cầu mua gạo non-basmati từ các khách hàng châu Phi. Trên thị trường gạo toàn cầu, Ấn Độ hiện phải cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan, Việt Nam, Myanmar và Pakistan./.