Xuất khẩu nông sản khởi sắc, nhưng chi phí logistics gia tăng

Xuất khẩu nông sản duy trì đà tăng

Thông tin tại họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 11/3, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, cho biết nhóm nông sản tiếp tục đóng vai trò chủ lực, với kim ngạch đạt 6,09 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu thủy sản đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%, trong khi lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%. Đáng chú ý, sản phẩm chăn nuôi ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất, đạt 140,7 triệu USD, tăng tới 84,3%, phản ánh hiệu quả từ quá trình tái cơ cấu ngành và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ngoài ra, nhóm sản phẩm đầu vào phục vụ sản xuất nông nghiệp đạt 482,8 triệu USD, tăng 51,7%, còn xuất khẩu muối đạt 2,3 triệu USD, tăng 69% so với cùng kỳ.

Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất, chiếm 45,5% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Tiếp theo là châu Mỹ (21%) và châu Âu (15,7%). Trong khi đó, thị phần của châu Phi và châu Đại Dương lần lượt chiếm 2,2% và 1,4%.

So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang châu Á tăng 27,7%, sang châu Mỹ tăng 10,4%, châu Âu tăng 12%, châu Đại Dương tăng 32,4%, trong khi châu Phi giảm 19,6%.

Ở cấp độ thị trường, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục là ba đối tác lớn nhất của nông sản Việt Nam, với thị phần lần lượt 22,9%, 18,7% và 7,2%. Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 55,9%, trong khi Hoa Kỳ và Nhật Bản lần lượt tăng 9,2% và 9,8%.

Một số ngành hàng chủ lực tiếp tục duy trì tăng trưởng. Gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 2,61 tỷ USD trong hai tháng đầu năm, tăng 5,8%, trong đó Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với hơn 50% thị phần.

Cà phê cũng ghi nhận kết quả tích cực khi xuất khẩu đạt 394,3 nghìn tấn, tương đương 1,89 tỷ USD, tăng 22,9% về khối lượng và 6,3% về giá trị.

Trong khi đó, rau quả là nhóm hàng tăng trưởng mạnh nhất. Kim ngạch xuất khẩu hai tháng đạt 1,09 tỷ USD, tăng 59,5%, với Trung Quốc chiếm hơn 58% thị phần.

Áp lực logistics và địa chính trị gia tăng

Dù xuất khẩu tăng trưởng tích cực, ngành nông nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro từ bối cảnh địa chính trị toàn cầu.

Theo ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, các xung đột quốc tế đang gây gián đoạn chuỗi vận tải biển, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí logistics gia tăng.

Một số hãng tàu đã tạm dừng hoặc hạn chế tuyến vận tải đến Trung Đông, trong khi chi phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh do rủi ro an ninh. Điều này tạo thêm áp lực chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt với các mặt hàng cần container lạnh như thủy sản và rau quả.

Ngoài ra, giá dầu thế giới tăng cũng khiến chi phí vận hành trong toàn bộ chuỗi cung ứng nông nghiệp tăng theo.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, nếu xung đột địa chính trị kéo dài khoảng một tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam có thể giảm khoảng 1 tỷ USD. Trong trường hợp kéo dài trên ba tháng, mức suy giảm có thể lên tới 3–3,5 tỷ USD.

Thị trường Trung Đông, hiện chiếm khoảng 2% kim ngạch xuất khẩu, được dự báo sẽ chịu tác động rõ rệt. Đồng thời, hoạt động xuất khẩu sang một số khu vực liên quan như châu Âu và Bắc Phi có thể giảm mạnh nếu tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài. Các mặt hàng như rau quả, hạt điều, cà phê và thủy sản được đánh giá sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Tìm kiếm động lực tăng trưởng mới

Trước bối cảnh đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng năm 2026 sẽ là giai đoạn đan xen cả cơ hội và thách thức đối với ngành nông nghiệp.

Bên cạnh các yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, ngành còn phải đối mặt với rủi ro từ biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn cũng như những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để duy trì đà tăng trưởng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ.

Song song với đó, ngành nông nghiệp sẽ hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc chính sách và thúc đẩy chuyển đổi số, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.