50 năm chiến thắng Yếu khu Thầy Phó: Hai tiếng “đồng đội thiêng liêng” qua lời kể của các cựu chiến binh

Từ khi thành lập vào tháng 12/1989 đến nay, Hội Cựu chiến binh Việt Nam không ngừng phát triển, lớn mạnh, luôn là lực lượng cách mạng tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Trong các thế hệ cựu chiến binh, có những đồng chí từng tham gia các đội Tự vệ đỏ trong phong trào Xô viết Nghệ-Tĩnh năm 1930-1931, tham gia Đội du kích Bắc Sơn, du kích Nam Kỳ, Cứu quốc quân, Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân... Nhiều đồng chí tham gia chiến đấu từ những ngày Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống Pháp. Hiện nay, số đông hội viên cựu chiến binh trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế.

Nhóm phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn đã vinh dự khi có cuộc nói chuyện với cựu chiến binh Phan Trọng Sâm để nghe ông kể lại câu chuyện “Hai tiếng đồng đội thiêng liêng” trong thời khắc chiến tranh sinh tử, giữa sự sống và cái chết luôn cận kề người lính ở trận chiến Yếu khu Thầy Phó.

Gợi nhớ về ký ức, ông với hai đồng đội Vũ Đức Đăng (quê ở xã Đồng Lạc, Chí Linh, Hải Dương) và Đinh Văn Lương (quê ở xã Đại Thành, Quốc Oai, Hà Nội), các ông cùng vào chiến trường sông nước cửu long miền Tây Nam Bộ, ông Sâm được bổ sung về đơn vị c55, hai đồng đội của ông về đơn vị trinh sát tiểu đoàn, thuộc Tiểu đoàn 306 - Trung đoàn 3 - Quân khu 9 (3 lần tiểu đoàn 306, 2 lần Trung đoàn 3 được Đảng, Nhà nước tuyên dương anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân). Tuy ở khác đơn vị song mỗi khi vào trận, 3 ông đều chiến đấu cùng nhau ở các mũi chủ công, đánh vào mục tiêu khó khăn nhất.

Trận đánh vào Yếu khu Thầy Phó cách đây 50 năm (ngày 9 tháng 1 năm 1975), hai đồng đội của ông Sâm đi theo các mũi c59, đánh vào khu trung tâm chỉ huy của Ngụy quân, nơi chúng tổ chức xuất phát các cuộc hành quân lấn chiếm vùng giải phóng. Mũi của ông mang theo hai khẩu DKZ-82, trận đánh đã được chuẩn bị rất chu đáo, xong một mũi khác của ta đến phối hợp đánh vào hội đồng xã trước giờ nổ súng bị lộ, do vậy yếu tố bất ngờ không còn, với tinh thần truyền thống của một đơn vị anh hùng đơn vị ta vẫn quyết tâm nổ súng.

Đúng 3:30, tiếng hô của đồng chí Ba Bánh - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, mệnh lệnh nổ súng cho toàn tiểu đoàn xé tan màn đêm tối, B40, B41 bắt đầu khai hỏa vào các công sự kiên cố của địch, tiếng thủ pháo giòn vang, đánh tan lũ Ngụy quân xuống công sự, tiếng AK47 như một bản hòa tấu găm vào nhưng tên còn ngoan cố chống cự. Sau 30 phút nổ súng các mũi của c57 đã làm chủ được khu pháo binh, các mũi của c58 - Đại đội anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đã làm chủ khu chỉ huy của địch, và tiêu diệt hết một hệ thống lô cốt đầu cầu. Các mũi của c59 gặp khó khăn địa hình địa vật phải vượt qua nhiều hào sâu, hệ thống công sự quá kiên cố phía ngoài do địch xếp cắt tút, vỏ đạn pháo 105, lớp trong đất, lớp trong cùng bằng bê tông cốt thép, do vậy B40, B41 bắn vào không đạt hiệu suất cao.

Tình hình diễn biến trận đánh rất khó khăn và ác liệt, quân địch chống trả rất quyết liệt được sự chỉ đạo của trên, đồng chí Hai Chơn - Chính trị viên trưởng c57 bắt tên tù binh trung úy pháo binh Ngụy, hạ lòng pháo 105 mới thu được để bắn thẳng vào Dinh thiếu tá, địch chết như dạ. Số còn lại chạy vào các công sự khu nhà đèn cố thủ, giữa ta và địch tranh giành nhau từng mét hào công sự, đến 10:00 sáng chúng tổ chức phản công, trên đầu trực thăng vũ trang quần đảo bắn như đổ đạn xuống trận địa, vào bất kể nơi đâu chúng nghi có quân giải phóng đang ém quân, phía trên máy bay A37 gầm rú cắt bom xuống trận địa, được lệnh của cấp trên các mũi tạm lùi ra phía ngoài để bảo toàn lực lượng.

Ông kể: “Hai đồng đội Đăng và Lương vừa trườn người khỏi hàng rào dây thép gai, Lương bị mảnh bom văng vào đầu máu chảy gần kín hết khuôn mặt đồng đội Đăng vội xé chiếc áo thun mặc trên người băng bó cho Lương, vừa trườn người kéo bạn dưới ruộng lúa khô trên đầu lũ trực thăng chao đảo dòm ngó, Đăng kéo Lương được một đoạn, Lương thều thào nói: Tôi không bò được nữa, anh giúp tôi rút chốt lựu đạn để tôi nằm đây nếu địch đến tôi cho nổ lựu đạn, nhất quyết không để bị rơi vào tay giặc, anh mang khẩu AK của tôi về đơn vị, nếu đất nước thống nhất anh còn sống về nói với gia đình tôi, ngày hôm nay cúng giỗ cho tôi. Đồng đội Đăng vội vơ ít lúa lên người ngụy trang cho đồng đội, trườn người vừa khóc khoảng 5m trong tâm day dứt bản chất của người chiến sĩ cách mạng, dù bất kể hoàn cảnh nào không bỏ lại đồng đội đồng chí, bò quay lại nói với Lương: Anh Lương ơi! Tôi với anh cùng chết, nên anh cố gắng đạp chân vào bùn tạo thêm lực đẩy tôi kéo anh đi. Hai đồng đội cứ nhích từng mét, rất may trước mặt có con lạch nước, đúng là trời phật cứu hai đồng đội vì kéo người ở dưới nước nhẹ hơn kéo người ở trên cạn.”

Sau ngày đất nước thống nhất ba anh em ông được rời quân ngũ. Cả 3 người đều nhiễm chất độc màu hóa học và được nhà nước công nhận, ông Lương bị thương nặng là thương binh nên trở về quê sinh sống, ông Sâm với ông Đăng được đi học chuyển ngành làm ở cơ quan nhà nước. Năm 2014 sắp đến độ tuổi nghỉ hưu, ông Đăng bảo ông Sâm: “Ngày mai ông chở tôi về quê thăm đồng đội Lương, mấy hôm nữa tôi nhận sổ hưu về quê dưới Hải Dương, tuổi mỗi ngày một cao, không biết đến bao giờ đồng đội lại có điều kiện gặp nhau, ông Sâm nhận lời và nói: Sáng mai tôi có cuộc họp giao ban đầu giờ, xong công việc tôi đến đón anh.”

Ngày hai ông về thăm nhà ông Lương, vợ chồng ông Lương mừng lắm, ông bảo mấy hôm vừa qua có linh cảm chuẩn bị có khách quý, có cây nhãn trái mùa rất ngon mấy đêm qua phải đặt ống bơ giật dây báo động, để xua đuổi đàn dơi cho nó khỏi đến phá để giành biếu các bạn, đúng là linh cảm của người chiến sĩ một thời là lính trinh sát. Thời gian đến chơi chưa được 30 phút vợ ông Lương bê lên một mâm: Một đĩa lòng xe điếu cùng dạ dày, một đĩa hành trần cùng một đĩa rau húng trông rất bắt mắt. Ông Lương đem ra một bình tông rượu ngâm sáp ong nói là sản phẩm của nhà trồng được. Ông Lương rót ra bốn chén rượu, ông nói trước khi nâng cốc hôm nay cho phép tôi được gọi một lần anh Đăng là Bố; ông cụ nhà tôi trên bàn thờ kia sinh ra tôi lần đầu tiên, đồng đội Đăng sinh ra tôi lần thứ hai, tình huống đến với hai ông quá bất ngờ. Sau vài giây trấn tĩnh ông Sâm nói: Anh Lương nói sai rồi chúng ta là đồng đội là những người bạn tri kỷ đã trải qua thử thách của cuộc chiến tranh tại sao lại có bố con ở đây, tội phạt anh năm chén rượu cùng một lúc, người vợ ông Lương thật thà: “Các bác đừng phạt nhà em, để em chịu phạt thay nhà em thêm một chén nữa là 6”. Nghe vợ ông Lương nói xong, các ông cùng cười phá lên.

Sau lần hai ông về gặp đồng đội Lương, mấy tháng sau đồng đội của tôi ra đi về với tổ tiên, do bị căn bệnh quái ác liên quan đến chất độc hóa học. Ông Sâm nói: “Suy ngẫm có phải Lương - Người bạn yêu quý của chúng tôi, muốn được gọi người bạn đồng đội Đăng là bố một lần để ra đi được thanh thản. Người lính trận nghĩa tình sâu nặng, tình đồng đội đồng chí linh thiêng nay người còn người mất, ký ức chiến trường ngày ấy vẫn cùng tôi theo chiều dài năm tháng.”

Mới thấy, giữa mưa bom bão đạn, khi đối mặt hiểm nguy, giữa sự sống và cái chết cận kề những người chiến sĩ cụ Hồ chấp nhận hy sinh, nhưng sẽ không bao giờ bỏ đồng chí đồng đội của mình. Ở đó, hai chữ “đồng đội” sao mà thiêng liêng đến vậy.

Chiến thắng Yếu khu Thầy Phó còn có ý nghĩa khơi dậy mạnh mẽ phong trào phá rã đồn bót địch với phương châm “xã giải phóng xã, huyện giải phóng huyện”, góp phần cùng toàn tỉnh thực hiện thắng lợi cuộc Tổng tiến công mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Cách đây 50 năm, ngày 9/1/1975, tại xã Hựu Thành (Trà Ôn), Trung đoàn bộ binh 3 thuộc Quân khu 9 đã tổ chức trận tập kích tiêu diệt Yếu khu Thầy Phó - một vị trí có tầm quan trọng chiến lược của địch lúc bấy giờ trên địa bàn 2 tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh. Trận tập kích giành thắng lợi đã đập tan mưu đồ lập căn cứ bàn đạp xuất phát hành quân của Tiểu khu Vĩnh Long để đánh phá các vùng giải phóng của ta thuộc các huyện Trà Ôn, Vũng Liêm, Cầu Kè và Càng Long.