Áp lực lạm phát gia tăng khi CPI 5 tháng tiến sát mục tiêu cả năm

Nghị quyết 01/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 8/1/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% và lạm phát khoảng 4,5%.

Không chỉ tăng trưởng kinh tế, mà cả mục tiêu kiểm soát lạm phát trong năm 2026 cũng được các chuyên gia là chịu nhiều áp lực, nhất là trong bối cảnh biến động năng lượng thế giới những tháng đầu năm, kéo theo giá cả nhiều mặt hàng phục vụ sản xuất, tiêu dùng tăng theo.

Chia sẻ với phóng viên, ông Lại Hoàng Dương, Giám đốc Công ty Máy tính Thánh Gióng cho biết, những biến động giá năng lượng toàn cầu gia tăng, kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển tăng lên. Điều này nhanh chóng lan tỏa sang giá nguyên vật liệu và linh kiện phục vụ sản xuất. Dẫn chứng cụ thể, Tập đoàn Intel đã thông báo tăng giá linh kiện từ 10-20% đối với các đối tác và nhà sử dụng sản phẩm. Với mức điều chỉnh này, giá mỗi CPU có thể tăng thêm từ 1-2 triệu đồng so với trước. Cùng với đó, một số nhà cung ứng thiết bị cũng thông báo tăng giá, khiến chi phí đầu vào của nhiều ngành nghề, trong đó có sản xuất thiết bị, máy móc, tăng theo dây chuyền.

“Với những biến động như vậy, giá một bộ máy tính do doanh nghiệp sản xuất có thể tăng thêm từ 2-4 triệu đồng”, ông Lại Hoàng Dương cho biết.

Cùng chung áp lực, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn Group, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nhập khẩu và phân phối thiết bị máy văn phòng từ năm 2006, cho hay: Chi phí logistics cũng đang leo thang mạnh mẽ. Cụ thể, nếu như trước đây, chi phí vận chuyển một container hàng từ Mỹ về Việt Nam chỉ dao động khoảng 1.500 - 2.000 USD, thì hiện nay đã tăng lên mức gần 3.000 - 3.500 USD/container. Mức tăng gần gấp đôi này đã đẩy chi phí nhập khẩu hàng hóa lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm.

Không dừng lại ở đó, chi phí vận hành kho bãi, phân phối và lưu thông hàng hóa gia tăng. Theo tính toán của ông Nguyễn Ngọc Sơn, tổng chi phí đầu vào mà doanh nghiệp phải gánh đã tăng khoảng 20-30% so với trước.

Theo số liệu do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) vừa công bố, CPI tháng 5 tăng 0,29% so với tháng 4. Đây được đánh giá là mức tăng CPI thấp nhất trong 3 tháng qua nhờ các giải pháp điều hành linh hoạt của Chính phủ. Tuy nhiên, nếu tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI bình quân đã tăng 4,31%, tiến rất sát so với ngưỡng mục tiêu kiểm soát của cả năm, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,04%.

Theo Công ty Cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), giá xăng dầu tăng cao là tác nhân chính lan tỏa áp lực tăng giá sang các nhóm hàng hóa khác, qua đó đẩy mặt bằng CPI chung đi lên.

Mặc dù, các biện pháp bình ổn giá của Chính phủ đã phát huy hiệu quả nhất định, tuy nhiên căng thẳng trên thế giới vẫn chưa chấm dứt, ảnh hưởng đến giá năng lượng toàn cầu. Theo đó, trong kịch bản cơ sở, giá dầu Brent dao động từ 90 - 95 USD/thùng và Chính phủ vẫn tiếp tục duy trì các biện pháp hỗ trợ giá xăng dầu trong nước, KBSV dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% của Chính phủ.

Trong kịch bản tiêu cực, với giả định giá dầu Brent bình quân năm 2026 ở mức 100 - 110 USD/thùng, KBSV dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam sẽ ở mức 5,4%. Mức lạm phát này có thể tạo áp lực lớn lên ổn định kinh tế vĩ mô và làm thu hẹp đáng kể dư địa điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong năm 2026.

TS. Nguyễn Đức Độ - nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, yếu tố khó lường có tác động nhiều nhất đến CPI là diễn biến giá dầu. Nếu giá dầu thô vẫn trên ngưỡng 95 USD/thùng như hiện nay thì khó đạt mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5%. Để đạt được mục tiêu này, giá dầu thế giới cần giảm xuống dưới ngưỡng 95 USD/thùng, giá dịch vụ y tế, giáo dục chưa điều chỉnh, đồng thời tiếp tục áp dụng các biện pháp hỗ trợ thuế cho doanh nghiệp và người dân. Với diễn biến địa chính trị hiện nay cùng với các giải pháp kiểm soát giá đang được triển khai trong nước, dự báo CPI cả năm có thể ở mức từ 4,5 - 5%.

Cũng theo ông Nguyễn Đức Độ, khi mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% đang chịu nhiều áp lực thì cần thận trọng trong điều hành và kiểm soát giá cả. Đồng thời, cần chú trọng các giải pháp giảm nhập siêu để giảm áp lực lên tỷ giá, góp phần kiểm soát lạm phát. Ở khía cạnh khác, CPI hiện chịu tác động chủ yếu từ “cú sốc” giá dầu do căng thẳng tại Trung Đông. "Do đó, nếu căng thẳng này được giải quyết trong thời gian tới, áp lực CPI từ năm sau sẽ giảm bớt", ông Độ nhấn mạnh.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026 diễn ra vào ngày 3/6 mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, để kiểm soát lạm phát trong ngưỡng 4,5% thì từ nay đến cuối năm, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,05% so với tháng trước. Đây là một thách thức trong bối cảnh giá xăng dầu, giá nguyên vật liệu đầu vào vẫn đang trong xu hướng tăng.

Từ diễn biến đó, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về cập nhật kịch bản lạm phát để chủ động trong điều hành, trong đó có việc chưa thực hiện điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục. Đồng thời, tăng cường quản lý giá cả, không để tăng giá đột biến trong mùa cao điểm, mưa bão; kiểm soát giá cả hàng hóa, dịch vụ thiết yếu sau khi giá xăng dầu biến động.

Chỉ đạo tại cuộc họp Chính phủ thường kỳ tháng 5, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát, tính toán rất kỹ, bảo đảm kiểm soát chặt lộ trình tăng giá đối với các mặt hàng, dịch vụ trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng, nhất là giá dịch vụ y tế, giáo dục; nếu cần thiết thì tạm thời giữ ổn định; đồng thời, yêu cầu Bộ Tài chính điều hành chính sách tài khóa theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Tiếp tục áp dụng các biện pháp miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp có thêm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh.

Trước đó, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, áp lực lạm phát trong thời gian tới cần được theo dõi chặt chẽ bởi giá xăng dầu thế giới chưa có dấu hiệu giảm, giá điện tăng do vào mùa cao điểm nắng nóng, giá dịch vụ y tế, giáo dục điều chỉnh theo lộ trình.

Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ chỉ đạo một số nội dung, theo đó Bộ Công Thương bảo đảm đủ nguồn cung xăng dầu với giá cạnh tranh; bảo đảm đủ điện trong mùa nắng nóng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số; thực hiện hiệu quả việc chi tạm ứng từ ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.