Biên khu Việt Quế - Tiểu thuyết lịch sử hào hùng

Buổi ra mắt tiểu thuyết “Biên khu Việt Quế” có sự tham gia đặc biệt của những nguyên mẫu trong Tiểu thuyết “Biên khu Việt Quế”, Thầy thuốc ưu tú Thân Văn Nhã, 94 tuổi, người chiến sĩ quả cảm đã vượt ngàn ngọn núi lớn bằng chân trần trên đá tai mèo sắc nhọn, chiến đấu ngoan cường trong các trận đánh nơi biên khu Việt Quế năm 1949. Cùng sự hiện diện của gia đình Đại tá Hoàng Long Xuyên, nguyên Giám đốc công an Liên khu Việt Bắc và gia đình Liệt sĩ Ngọc Trình, 1 trong 34 chiến sĩ của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân…

Bên cạnh đó là sự có mặt của đại diện Đại sứ quán nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Việt Nam, ông Bành Thế Đoàn, Tham tán văn hóa; ông Từ Hồng, Bí thư thứ nhất và ông Hoàng Hoa Hiến, Bí thư thứ hai. Cùng đại diện Hội Cựu chiến binh Việt Nam; Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Giang; các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu - lý luận; Cục Truyền thông Công an Nhân dân; Nhà xuất bản QĐND; Bộ Tư lệnh BĐBP và các nhà văn, các nhà khoa học, các  nhà báo, các bạn bè, đồng nghiệp thân quý của nhà văn Phạm Vân Anh.

Buổi lễ ra mắt diễn ra trong không khí nghiêm trang không kém phần ấm cúng khi tất cả cùng hồi tưởng về quá khứ, lịch sử hào hùng qua những thước phim, chia sẻ của những người đi trước.

Tâm huyết hoá những áng văn sống động

Trung tá, nhà văn Phạm Vân Anh sinh năm 1980 tại Hải Phòng, hiện đang là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, Chi hội phó Chi hội Nhà văn Quân đội, Phó Giám đốc Điện ảnh - Truyền hình Biên phòng, thành viên Nhóm dịch giả nữ Hà Nội.

Trung tá, nhà văn Phạm Vân Anh trong sáng tác có thế mạnh ở nhiều thể loại: Thơ, trường ca, truyện ngắn, kịch bản phim tài liệu, ca khúc… với nhiều giải thưởng song với thể loại tiểu thuyết, các bạn văn vẫn chờ đợi một dấu ấn của chị. Cho đến tác phẩm “Biên khu Việt Quế” ra mắt đã thực sự tạo nên một dấu mốc văn xuôi quan trọng trong sự nghiệp của chị.

Chia sẻ về sự ra đời của cuốn sách, nhà văn cho biết, trong quá trình xây dựng kết cấu cuốn tiểu thuyết “Biên khu Việt Quế” (viết về những đóng góp quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn năm 1949, góp phần giúp cách mạng Trung Quốc giải phóng ba tỉnh Vân Nam, Quảng Tây và Quảng Đông), đồng thời tham gia các hoạt động thiện nguyện hỗ trợ người dân gặp khó khăn vì Covid-19, được chứng kiến những câu chuyện đầy xúc động về những con người tràn đầy tinh thần cống hiến, xả thân vì cộng đồng, trong đó có đồng chí, đồng đội của mình, chị đã cầm bút để viết về họ.

“Binh pháp” mà chị muốn nói đến chính là sức mạnh đoàn kết, ý thức trách nhiệm, sự dấn thân cao cả và lòng nhân ái của người Việt, tinh thần Việt. Các nhân vật được đề cập trong tập sách đều là người thật, việc thật và có tính tiêu biểu, đại diện nên tính phản ánh báo chí cao. Chị đã dùng ngôn ngữ bút ký văn học có sức gợi, lôi cuốn và xây dựng hình tượng, sử dụng bút pháp ẩn dụ để lồng ghép nhiều thông điệp ý nghĩa trong đó. Những câu chuyện được kể bằng sự kết hợp giữa tính thời sự của báo chí và cách kể chuyện tỉ mỉ, cảm xúc theo chiều kích thời gian từ năm 2020 khi đại dịch tràn vào nước ta đã phản ánh theo đề tài, tôn trọng những suy nghĩ nội tâm của nhân vật, có tính khái quát cao, trải rộng nhiều vùng miền. Nhà văn Phạm Vân Anh cho biết, chị đã dồn hết tâm lực cho tác phẩm “Biên khu Việt Quế”, chạy đua với thời gian để tiểu thuyết ra đời.

Vẻ đẹp trong từng câu chữ thấm đượm nghĩa tình quốc tế chan hoà

Cách đây hơn 70 năm, mùa hè năm 1949, theo mệnh lệnh của Trung ương Đảng, Bác Hồ và Bộ Tổng Tư lệnh, quân đội ta đã cử một số đơn vị gồm 4 tiểu đoàn và 3 đại đội độc lập chia làm hai cánh hành quân băng rừng, vượt núi sang Trung Quốc để cùng với các đơn vị Giải phóng quân Trung Quốc tham gia chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn, truy quét những nhóm quân Quốc dân đảng cuối cùng tại một số khu vực ở miền Nam Trung Quốc.

Chiến dịch kết thúc thắng lợi ngay trước khi Cách mạng Trung Quốc thành công, nước CHND Trung Hoa ra đời (1/10/1949). Đây được coi là một trong những sứ mệnh quốc tế đầu tiên mà quân đội ta thực hiện khi điều kiện trong nước đang diễn ra cuộc kháng chiến vô cùng gian khổ ác liệt chống thực dân Pháp.

Trong điều kiện trang bị còn thiếu thốn, nhưng chúng ta vẫn cử sang Trung Quốc những đơn vị tốt nhất, với phương châm “giúp bạn như giúp mình”. Tinh thần anh dũng, ý chí kiên cường, đức hy sinh cao cả, tinh thần quốc tế trong sáng của bộ đội Việt Nam trong những ngày tháng sống, chiến đấu trên đất Trung Quốc đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân và các chiến sĩ Trung Quốc. Đặc biệt, tinh thần hiệp đồng chiến đấu, chia ngọt sẻ bùi giữa quân đội hai nước được thể hiện nồng ấm qua các trận đánh và trong sinh hoạt thường ngày.

Cuối tháng 9/1949, lãnh đạo và Nhân dân các vùng giải phóng nồng nhiệt tiễn đưa đoàn quân vang khúc khải hoàn trở lại Việt Nam. Tiểu thuyết mô tả quá trình chiến đấu anh dũng của bộ đội Việt Nam phối hợp tác chiến với quân giải phóng Trung Quốc trên tinh thần quốc tế vô sản. Nhiều nhân chứng đồng thời là nhân vật trong tiểu thuyết sau độ lùi thời gian nhìn lại những cống hiến máu xương của bộ đội Việt Nam và quân giải phóng Trung Quốc để bảo vệ nhân dân hai nước là hết sức có ý nghĩa.

Nội dung tiểu thuyết Biên khu Việt Quế có thể dễ tóm tắt ngắn gọn như trên, song dư âm của nó nằm ngoài văn bản chắc chắn sẽ luôn sâu đậm trong trí óc bạn đọc. Chúng ta thấy ở đó tầm nhìn xa trông rộng của Đảng ta, của Hồ Chủ tịch trong các mối ứng xử quốc tế, nhất là một đất nước núi liền núi, sông liền sông như Trung Quốc với nước ta. Cách mạng Trung Quốc, trước dấu mốc 1/10/1949 là cuộc đấu tranh cực kỳ gian khổ, thù trong giặc ngoài với nhiều nét tương đồng với cách mạng Việt Nam.

Theo Thượng tá, nhà văn Phùng Văn Khai - Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội, trong chương trình đầu tư sáng tác tiểu thuyết sử thi và trường ca của Bộ Quốc phòng giao cho Văn nghệ quân đội thực hiện năm 2023, tiểu thuyết “Biên khu Việt Quế” của Trung tá, nhà văn Phạm Vân Anh đã khai thác được tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, “giúp bạn cũng là giúp mình” mà Bác Hồ ra chỉ thị thành lập Bộ Tư lệnh Thập Vạn Đại Sơn có nhiệm vụ sang “Giúp giải phóng quân xây dựng một khu giải phóng vùng Ung - Long - Khâm (huyện Ung Ninh, Long Châu, Khâm Châu)…”.

Biên khu Việt Quế đã được Phạm Vân Anh triển khai với sự nồng hậu nhưng điềm tĩnh, tươi tắn bay bổng nhưng chặt chẽ chắc tay, các chi tiết, sự kiện tuy được văn chương hóa song đều từ nền tảng sự thật. Và nhất là, tình người, tình đồng chí đồng đội, tinh thần nhân văn, tính trong sáng vô tư giúp đỡ lẫn nhau của hai đội quân cách mạng Việt Nam và Trung Quốc đã được ngòi bút Phạm Vân Anh phản ánh chân thực và sinh động tới tầng bản chất.

Những áng văn vừa bay bổng vừa thanh thoát vừa dồn dập, căng đầy được hoàn thành từ sức ép nhiều mặt đặc biệt đã khai thác đúng sở trường của tác giả, một chiến sĩ biên phòng gắn bó với biên cương, cột mốc đã hàng chục năm đã thể hiện một cách chân thật nhất hình ảnh chiến sĩ hai bên biên giới với tình cảm sâu sắc.