Di tích khảo cổ học Mái Đá Điều - cần “chắp cánh” để trở thành điểm đến lôi cuốn

Di tích khảo cổ Mái Đá Điều nằm ngay cạnh đường tỉnh 523D qua địa bàn thôn Khiêng (xã Hạ Trung, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa), đến thời điểm hiện tại, đã được các cấp chính quyền đầu tư xây dựng tường bao quanh, cửa sắt ra vào di tích được khóa rất cẩn thận, tránh việc người và súc vật vào làm biến dạng, phá vỡ cảnh quan môi trường khu di tích. Mái Đá Điều đã được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là di tích khảo cổ học vào năm 2005. Ðây là một di tích được phát hiện năm 1984, tại đây, đã thu được hơn 300 hiện vật thuộc thời đại đồ đá cũ.

Trong các năm 1986 - 1989, do tầm quan trọng của di tích này, các nhà khảo cổ học Việt Nam đã hợp tác với các nhà khảo cổ học Bulgaria tiến hành khai quật 3 lần. Kết quả thu được hàng ngàn hiện vật đá gồm công cụ kiểu văn hoá Sơn Vi, bàn nghiền... và nhiều nhất là mảnh tước, với bốn công cụ bằng xương thú. Ðặc biệt, tại đây đã tìm thấy 10 mộ cổ, trong đó có một mộ song táng, có hai bộ xương chớm hoá thạch còn tương đối nguyên vẹn mà chưa nơi nào ở Việt Nam phát hiện được di cốt nguyên vẹn như thế trong văn hoá Sơn Vi.

Khu di tích khảo cổ học Mái Đá Điều được xác định là nơi sinh sống của người Việt cổ cách đây hàng nghìn năm, với những câu chuyện linh thiêng, kỳ bí giữa chốn rừng sâu. Tuy nhiên, sau 18 năm được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận xếp hạng là di tích khảo cổ học cấp tỉnh, đến nay một số hạng mục công trình thiết yếu của khu di tích vẫn chưa được quan tâm đầu tư, do vậy còn rất nhiều người chưa biết đến giá trị lịch sử - văn hóa đặc trưng của khu di tích này.

Trao đổi với phóng viên, ông Trương Hồng Bin, Chủ tịch UBND xã Hạ Trung cho biết: “Do nguồn lực kinh phí của địa phương hạn chế, hiện nay, di tích khảo cổ Mái Đá Điều mới chỉ dừng lại với việc xây dựng tường rào bao quanh. Giá trị về mặt lịch sử, văn hoá của di tích khảo cổ Mái Đá Điều là rất lớn, đặc biệt là với nhân dân địa phương – chủ yếu là người dân tộc Mường. Nhân dân và chính quyền địa phương rất mong muốn thời gian tới, các cấp, các ngành quan tâm hơn nữa để đầu tư, tôn tạo, chỉnh trang, xây dựng miếu thờ, các công trình phụ trợ. Qua đó không những bảo tồn, phát huy giá trị của di tích, phục vụ nhu cầu tín ngưỡng người dân bản địa, mà còn mong muốn nơi đây sẽ dần hình thành điểm du lịch thu hút đông đảo khách thập phương, với những đặc trưng riêng, gắn kết và song hành cùng các địa danh du lịch của huyện nhà, từ đó, góp phần vào phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

Người dân nơi đây đã lập miếu thờ ngay cạnh Mái Đá Điều. Vào ngày rằm tháng Giêng Âm lịch hàng năm, Nhân dân xã Hạ Trung và du khách thập phương đến dâng hương tại Khu di tích Khảo cổ học Mái Đá Điều, để tưởng nhớ về tổ tiên, cội nguồn dân tộc. Ngoài việc tế lễ trời đất, thần linh người dân còn mời thầy mo đến cúng mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, đây là nét đẹp văn hóa đặc trưng của người Mường, xã Hạ Trung, huyện Bá Thước.

Hiện nay huyện Bá Thước đang là một trong những địa phương có nhiều điểm du lịch nổi bật nhất của Thanh Hoá, với các địa điểm thu hút lượng lớn khách du lịch trong nước và quốc tế như: Khu du lịch sinh thái Pù Luông, thác Hiêu, thác Mơ…. Khu di tích khảo cổ học Mái Đá Điều ngoài vấn đề về giá trị lịch sử, văn hoá, nếu được đầu tư đúng hướng, bài bản, còn có tiềm năng lớn về du lịch, du lịch tâm linh, thu hút du đông đảo khách đến tham quan song hành với các địa danh du lịch của huyện. Góp phần thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Mong rằng, với sự quan tâm hỗ trợ kinh phí của các cấp, các ngành, trong thời gian tới, Khu di tích khảo cổ học Mái Đá Điều sẽ bảo tồn và phát huy hơn nữa giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo vốn có của nó, hơn thế nữa đây sẽ là nơi thu thu hút đông đảo du khách đến tham quan, du lịch, góp phần vào sự chuyển dịch, phát triển kinh tế của địa phương.