Điện ảnh Việt 'học hỏi' từ các nhà làm phim châu Á

Áp lực đổi mới từ khán giả và đối thủ quốc tế

Trong những năm gần đây, thị trường phim ảnh Việt Nam đã chứng kiến sự đa dạng về thể loại, trong đó phim tình cảm và kinh dị chiếm đầu thị phần, với hơn 50% tổng số phim được sản xuất. Tuy nhiên, chất lượng phim Việt vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng, dẫn đến sự giảm sút về lòng tin từ khán giả. Điều này không chỉ phản ánh qua doanh thu phòng vé, mà còn thể hiện qua sự thiếu hào hứng của khán giả mỗi khi phim Việt ra rạp, đặc biệt là khi so sánh với những tác phẩm ngoại nhập.

Một trong những điểm yếu cố hữu của điện ảnh Việt là sự thiếu đồng đều về chất lượng giữa các tác phẩm. Các bộ phim thường lặp lại mô-típ quen thuộc, thiếu sáng tạo trong cách kể chuyện và không tạo được cảm giác bất ngờ cho khán giả. Điều này càng trở nên rõ rệt khi đặt cạnh các tác phẩm đến từ Thái Lan hay Hàn Quốc, nơi các nhà làm phim không ngừng khai thác ý tưởng mới lạ, kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Nội dung của CJ CGV Việt Nam cho biết: “Kịch bản phim Việt chưa đủ chiều sâu và tính độc đáo để tạo ra những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Đây là vấn đề cần được cải thiện khẩn cấp nếu muốn cạnh tranh với phim nước ngoài. Thêm vào đó, công tác sản xuất và hậu kỳ còn thiếu sự đầu tư mạnh mẽ về công nghệ và nguồn lực, khiến phim Việt khó đạt chất lượng đồng đều”.

Trong khi các nước láng giềng không ngừng cải tiến kỹ thuật quay phim, áp dụng công nghệ CGI và hậu kỳ hiện đại thì phim Việt vẫn loay hoay với những hạn chế cơ bản như hình ảnh thiếu mượt mà, âm thanh không đạt chuẩn hoặc lỗi trong khâu hậu kỳ.

Số liệu thống kê từ năm 2022 - 2024 cho thấy, chỉ khoảng 10 - 15 phim Việt Nam đạt được doanh thu khả quan, trong khi phần lớn các phim khác nhanh chóng bị lãng quên sau khi ra rạp. Những dự án nổi bật như Hai Muối đã gây chú ý nhờ nội dung cảm động và dàn diễn viên xuất sắc, nhưng vẫn chưa đủ để tạo ra một làn sóng mạnh mẽ giúp điện ảnh Việt khẳng định vị thế. Đây là minh chứng cho thấy, dù có những điểm sáng, điện ảnh Việt vẫn cần một sự thay đổi toàn diện, từ khâu kịch bản, sản xuất đến chiến lược tiếp cận khán giả.

Một vấn đề khác là sự lệ thuộc vào những thể loại quen thuộc như tình cảm, hài và kinh dị. Dù đây là những dòng phim dễ tiếp cận, nhưng việc thiếu đổi mới trong cách kể chuyện và nội dung khiến khán giả cảm thấy nhàm chán. Trong khi đó, khán giả hiện đại không chỉ tìm kiếm sự giải trí mà còn mong đợi những tác phẩm có chiều sâu, phản ánh chân thực đời sống hoặc mang thông điệp ý nghĩa.

Ngoài ra, sự hỗ trợ từ các chính sách nhà nước và ngành công nghiệp điện ảnh chưa thực sự hiệu quả cũng là một rào cản lớn. Dù đã có một số quỹ hỗ trợ điện ảnh, nhưng phần lớn nguồn vốn này lại tập trung vào các dự án mang tính thương mại hoặc an toàn, trong khi những ý tưởng mới lạ và mang tính thử nghiệm thường không nhận được sự ủng hộ cần thiết. Điều này khiến các nhà làm phim trẻ gặp khó khăn trong việc thực hiện các dự án độc lập, dẫn đến việc nhiều ý tưởng sáng tạo bị bỏ lỡ.

Chính vì vậy, các nhà sản xuất Việt đang dần nhận ra rằng, chỉ khi đầu tư đúng mức vào kịch bản, sản xuất và hậu kỳ thì phim nội địa mới có thể cạnh tranh với những tác phẩm ngoại nhập. Tuy nhiên, việc đầu tư này không chỉ dừng lại ở tài chính mà còn cần sự thay đổi về tư duy làm phim. Các nhà sản xuất cần đặt khán giả làm trung tâm, không ngừng tìm hiểu thị hiếu và xu hướng mới để tạo ra những tác phẩm vừa gần gũi vừa đột phá.

Bài học từ điện ảnh Thái lan

Những năm gần đây, điện ảnh Thái Lan đã tạo nên một dấu ấn mạnh mẽ tại thị trường Đông Nam Á và vươn ra quốc tế. Với các tác phẩm chất lượng như “Tình người duyên ma”, “Bi Maxdim” hay “Rider: Giao hàng cho ma”, Thái Lan không chỉ chứng minh khả năng sản xuất phim có nội dung sáng tạo mà còn đặt ra những chuẩn mực mới về cách kể chuyện và chiến lược quảng bá. Đây là bài học quý giá cho các nhà làm phim Việt Nam khi tìm kiếm giải pháp để cải thiện chất lượng và vị thế của ngành điện ảnh trong nước.

Không chỉ thế, bộ phim “Tình người duyên ma” còn có sự đầu tư bài bản vào công nghệ sản xuất và kỹ thuật quay phim hiện đại. Câu chuyện về tình yêu và tâm linh trong phim này đã thu về 80 triệu USD doanh thu toàn cầu, khẳng định sức hấp dẫn không chỉ với khán giả nội địa mà cả trên trường quốc tế. 

Một trường hợp khác là “Rider: Giao hàng cho ma”, bộ phim kinh dị hài hước với sự tham gia của ngôi sao Mario Maurer, đã đạt doanh thu 15 triệu USD chỉ trong hai tuần đầu công chiếu tại Thái Lan. Những con số ấn tượng này không chỉ là minh chứng cho chất lượng sản xuất mà còn cho thấy cách các nhà làm phim Thái Lan tận dụng tốt yếu tố văn hóa bản địa để thu hút khán giả. 

NSƯT Vũ Thành Vinh, CEO Công ty Truyền thông Khang cho biết: “Sau dự án phim Hai Muối, đơn vị chúng tôi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm hơn trong việc sản xuất phim Việt. Tuy nhiên, để tiến xa hơn, cần đẩy mạnh trao đổi và học hỏi từ những thị trường điện ảnh phát triển trong khu vực”.

Chính vì vậy, trong ba dự án mà Truyền thông Khang đang đầu tư, chỉ có một phim do họ trực tiếp sản xuất, hai phim còn lại được giao cho các đạo diễn khác, với mục tiêu tạo ra những sản phẩm đa dạng về nội dung và phong cách.

Trong khi đó, bà Nguyễn Lê Khánh Vy, Giám đốc Marketing của CJ CGV Việt Nam cho rằng “phim Thái Lan thành công nhờ sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, cùng chiến lược quảng bá thông minh. Đây là điểm mà điện ảnh Việt có thể học hỏi để gia tăng sức cạnh tranh”.

Trước sự bùng nổ mạnh mẽ của phim Thái Lan, các nhà sản xuất và phát hành phim Việt Nam đã nỗ lực thay đổi chiến lược để đáp ứng thị hiếu khán giả. Một trong những bước đi quan trọng là đưa các tác phẩm Thái Lan vào Việt Nam thông qua quá trình Việt hóa và lồng tiếng. Những bộ phim như "Rider: Giao hàng cho ma", "Trẻ trâu không đùa được đâu" hay "Đau vì tiền, điên vì tình" đã và đang được khán giả mong chờ nhờ sự đầu tư kỹ lưỡng từ phía nhà phát hành.

Đặc biệt, việc lựa chọn dàn nghệ sĩ tên tuổi như NSND Hồng Vân, Hồng Đào và diễn viên trẻ Quốc Trường... tham gia lồng tiếng không chỉ giúp các bộ phim trở nên gần gũi, quen thuộc hơn với khán giả Việt mà còn tạo thêm giá trị văn hóa độc đáo. Sự kết hợp giữa nội dung nguyên bản và phong cách thể hiện mang đậm bản sắc Việt đã mang lại trải nghiệm mới mẻ, thu hút sự chú ý của đông đảo người xem.

Bên cạnh việc nhập phim, các nhà làm phim Việt cũng đang tìm cách xuất khẩu tác phẩm ra quốc tế. NSƯT Vũ Thành Vinh chia sẻ: “Việc trao đổi phim giữa các nước không chỉ là cơ hội để giới thiệu văn hóa Việt Nam mà còn giúp chúng tôi học hỏi các chiến lược sản xuất và quảng bá từ những nước có nền điện ảnh phát triển”. Sự tham gia vào các liên hoan phim quốc tế cũng được coi là bước đi quan trọng để phim Việt tiếp cận thị trường toàn cầu và khẳng định thương hiệu riêng.

Đặc biệt, việc tận dụng công nghệ và chiến lược quảng bá đa nền tảng cũng đóng vai trò lớn trong thành công của điện ảnh Thái Lan. Các bộ phim được quảng bá mạnh mẽ trên mạng xã hội, qua các trailer hấp dẫn và các chiến dịch truyền thông sáng tạo, từ đó dễ dàng tiếp cận khán giả trẻ - nhóm đối tượng tiềm năng lớn nhất. Đây là điều mà phim Việt cần cải thiện, từ việc xây dựng kế hoạch truyền thông bài bản đến khai thác tối đa các nền tảng như TikTok, Instagram hay YouTube để tăng độ phủ sóng.

Với việc học hỏi từ phim Thái và áp dụng một cách linh hoạt, các nhà phát hành phim cho rằng, điện ảnh Việt hoàn toàn có thể nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế riêng trong khu vực. Nhất là khi hàng loạt dự án mới được ra mắt trong năm 2025,  hứa hẹn sẽ là cột mốc quan trọng cho sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành công nghiệp điện ảnh nước nhà.