Đừng chỉ hỗ trợ khởi nghiệp – hãy cứu doanh nghiệp tư nhân đang cạn vốn

Theo Tổng cục Thống kê, trong năm 2024, cả nước có 221.376 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 20,5% so với năm trước – một con số đáng lo ngại. Trong đó, gần 150.000 doanh nghiệp đang hoạt động phải ngừng kinh doanh có thời hạn hoặc giải thể, chủ yếu vì thiếu vốn lưu động, không tiếp cận được vốn vay hoặc chi phí tài chính quá cao. Đây không phải là các startup non trẻ, mà là những cơ sở sản xuất, dịch vụ đã vận hành ổn định nhiều năm nhưng không thể trụ qua thời kỳ khó khăn kéo dài.

Tại các tỉnh công nghiệp như Bình Dương, Đồng Nai hay Bắc Ninh, nhiều doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi sản xuất giày da, dệt may, cơ khí phải cắt giảm lao động, cho công nhân nghỉ luân phiên vì đơn hàng giảm và thiếu vốn trả lương. Anh Phạm Văn Quân – chủ doanh nghiệp chuyên gia công linh kiện nhựa ở KCN Sóng Thần – chia sẻ: “Chúng tôi từng có gần 40 lao động, nay chỉ còn 15 người. Hợp đồng vẫn có, nhưng ngân hàng không giải ngân, còn chi phí thuê nhà xưởng và điện nước tăng. Tình trạng này kéo dài thì chỉ còn nước trả lại mặt bằng”.

Trong khi đó, các chính sách hỗ trợ lại nghiêng nhiều về khởi nghiệp sáng tạo hoặc các chương trình quy mô nhỏ, thiên về truyền thông, kết nối. Việc tiếp cận tín dụng ưu đãi đối với doanh nghiệp đang vận hành gặp rất nhiều trở ngại. Theo khảo sát của VCCI cuối năm 2024, chỉ có khoảng 8% doanh nghiệp nhỏ và vừa được vay vốn với lãi suất dưới 8%/năm, trong khi phần lớn phải chịu lãi vay từ 10–12% nếu vay được. Hơn 50% doanh nghiệp không vay được vốn vì không có tài sản đảm bảo hoặc không chứng minh được dòng tiền do thị trường bấp bênh.

Nghị quyết 68-NQ/TW lần đầu tiên đặt vấn đề hỗ trợ khu vực tư nhân một cách tổng thể và nghiêm túc, trong đó có nêu rõ: “Bảo đảm quyền tiếp cận các nguồn lực như tín dụng, đất đai, tài chính công bằng, minh bạch cho doanh nghiệp tư nhân”. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tinh thần chính sách và thực tiễn vẫn còn khá xa.

Một số địa phương đã chủ động có động thái hỗ trợ doanh nghiệp đang hoạt động, như Bắc Giang triển khai chương trình rà soát 500 doanh nghiệp gặp khó khăn để kết nối tín dụng ưu tiên. Đồng Tháp lập tổ phản ứng nhanh tháo gỡ vướng mắc về thuế, đất đai và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhỏ trong ngành chế biến nông sản.

Song các chính sách ở cấp trung ương vẫn thiên về gói hỗ trợ gián tiếp hoặc mang tính khuyến khích. Nghị quyết 68 cần được cụ thể hóa thành các gói tín dụng có bảo lãnh, cho phép doanh nghiệp đang vận hành được vay tín chấp dựa trên dòng tiền thực tế, chứ không dựa hoàn toàn vào tài sản thế chấp. Bên cạnh đó, cần có quỹ cấp vốn quay vòng quy mô nhỏ tại địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân đang sản xuất để giữ được năng lực vận hành và việc làm.

Vấn đề không nằm ở ý tưởng khởi nghiệp mới – mà ở chỗ giữ được những người đã dấn thân, đang tạo ra giá trị thực nhưng đang thiếu một “cầu nối” chính sách để sống sót qua giai đoạn khó khăn. Nếu không cứu họ lúc này, cả một thế hệ doanh nhân nhỏ và vừa sẽ mất đi, và khi ấy, nền kinh tế không chỉ mất đi các cơ sở sản xuất, mà mất luôn cả niềm tin vào chính sách.