Hoàn thiện chính sách về nhà ở xã hội đối với người có công

Sáng 30/12, Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam phối hợp với Tạp chí điện tử Hòa Nhập tổ chức Hội thảo “Chính sách về Nhà ở xã hội đối với người có công”, thu hút sự tham dự của đông đảo đại biểu, chuyên gia, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản và an sinh xã hội.

Hoàn thiện thể chế nhà ở xã hội, bảo đảm an sinh cho người có công

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Hồng Quảng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam khẳng định, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người có công với cách mạng luôn là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Theo ông Quảng, trong hệ thống các chính sách an sinh xã hội, chính sách nhà ở giữ vai trò đặc biệt quan trọng: “Nhà ở không chỉ là nơi che mưa che nắng, mà còn là nền tảng để người có công ổn định cuộc sống, yên tâm lao động, cống hiến và tiếp tục lan tỏa những giá trị tốt đẹp cho xã hội”.

Ông Trần Hồng Quảng nhấn mạnh, việc Luật Nhà ở 2023 và Nghị định số 100/2024/NĐ-CP chính thức đi vào thực tiễn đã mở ra nhiều cơ chế mới mang tính đột phá, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt đối với các đối tượng chính sách.

“Đây là bước tiến rất đáng ghi nhận, thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn lâu nay, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cả người thụ hưởng và doanh nghiệp tham gia đầu tư”, ông Quảng nói.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng nhằm thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, trong đó nổi bật là việc triển khai Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030. Theo ông Trần Hồng Quảng, những chỉ đạo quyết liệt đã góp phần khơi thông nguồn lực, tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc bảo đảm an sinh xã hội, đặc biệt đối với người có công và các nhóm yếu thế.

Làm nhà ở xã hội phải có tâm và trách nhiệm

Cũng tại hội thảo, TS. Phạm Gia Yên, nguyên Chánh Thanh tra Bộ Xây dựng, nhấn mạnh, để chính sách nhà ở xã hội thực sự đi vào cuộc sống, điều kiện tiên quyết là sự chủ động, trách nhiệm của chính các chủ thể tham gia tổ chức thực hiện. 

Theo ông, những vướng mắc, bất cập nảy sinh trong quá trình triển khai cần được phản ánh kịp thời, thẳng thắn, đồng thời phải đi kèm với các đề xuất cụ thể nhằm tháo gỡ từ thực tiễn. “Chính sách dù đúng đến đâu, nếu không được tổ chức thực hiện một cách quyết liệt và có trách nhiệm thì cũng khó phát huy hiệu quả”, TS. Phạm Gia Yên khẳng định.

Theo TS. Phạm Gia Yên, trong giai đoạn 2024 - 2025, nhà ở xã hội đã thực sự trở thành vấn đề mang tầm quốc gia, nhận được sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước cùng các bộ, ngành Trung ương. Đây là lĩnh vực không thể tiếp tục chậm trễ, bởi nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp, người lao động và người có công đang đặt ra yêu cầu cấp bách, không chỉ về an sinh xã hội mà còn đối với sự ổn định và phát triển bền vững lâu dài.

Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn quan trọng trong hệ thống pháp luật, đặc biệt là những quy định liên quan đến phát triển nhà ở xã hội. Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế cho phép xem xét áp dụng hình thức chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư đối với các dự án nhà ở xã hội theo Nghị quyết số 201/2025/QH15.

Theo TS. Phạm Gia Yên, cơ chế này đã góp phần tháo gỡ nhiều dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm. Thực tế triển khai tại Hà Nội - địa bàn được đánh giá là khó khăn nhất, cho thấy nhiều dự án đã được giải quyết trong thời gian tương đối ngắn, phản ánh hiệu quả rõ rệt của các chính sách mới.

Bên cạnh đó, TS. Phạm Gia Yên đánh giá cao các nghị định mới khi đã mở ra cơ chế liên doanh, liên kết với những nhà đầu tư có kinh nghiệm và năng lực. “Đây là con đường thực tế và khả thi”, ông nhận định. 

Thông qua hình thức liên doanh, doanh nghiệp vừa có điều kiện tham gia triển khai dự án, vừa từng bước tích lũy kinh nghiệm, chứng minh năng lực và huy động nguồn lực xã hội. Thời gian qua, nhiều dự án nhà ở xã hội đã được chỉ định nhà đầu tư và triển khai với tiến độ tương đối nhanh.

Tuy nhiên, TS. Phạm Gia Yên cũng chỉ rõ hàng loạt khó khăn trong thực tiễn triển khai. Nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn, trong khi quy trình đầu tư xây dựng đòi hỏi thời gian dài, từ khâu giao đất, thẩm định thiết kế đến phê duyệt quy hoạch. Ngay cả trong điều kiện thuận lợi, phải mất từ sáu tháng đến một năm mới có thể khởi công, và thêm khoảng một năm nữa mới đủ điều kiện bán nhà. Theo ông, tiến độ dự án phụ thuộc không chỉ vào thủ tục mà còn vào năng lực của nhà đầu tư và cách tổ chức thực hiện của từng địa phương.

Đáng lưu ý, tình trạng cung không đáp ứng đủ cầu đang tạo ra sự cạnh tranh gay gắt, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực. Có dự án chỉ khoảng một nghìn căn hộ nhưng số hồ sơ đăng ký lên tới hàng chục nghìn. Việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng, nhất là lao động tự do và người nghèo đô thị, hiện vẫn là bài toán khó. Cùng với đó, chi phí vật liệu xây dựng tăng cao trong khi giá bán nhà ở xã hội bị khống chế ở mức thấp khiến lợi nhuận của chủ đầu tư không lớn.

“Làm nhà ở xã hội không thể kỳ vọng lợi nhuận cao, đây trước hết là công việc mang tính nhân đạo, đòi hỏi cái tâm, sự dũng cảm và năng lực quản lý thực sự”, TS. Phạm Gia Yên nhấn mạnh.

Đối với nhà ở xã hội dành cho người có công, TS. Phạm Gia Yên cho rằng cần có cơ chế phù hợp hơn, phát huy vai trò của các tổ chức đại diện, đồng thời bảo đảm việc đầu tư, xây dựng đúng đối tượng, đúng mục tiêu chính sách. Ông nhấn mạnh, với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước, trong giai đoạn 2026 - 2030, các dự án nhà ở xã hội sẽ được triển khai bài bản, hiệu quả hơn, từng bước đáp ứng yêu cầu an sinh xã hội một cách căn cơ, thực chất.

Theo Báo Công Thương