Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm năm 2025: Tôn vinh bảo vật quốc gia và phát huy giá trị di sản văn hóa

Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm được tổ chức để tưởng nhớ công lao của 3 vị sư tổ đã có công khai sáng ra Thiền phái Trúc Lâm, một dòng thiền mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam; công lao to lớn của vị Tổ đệ nhất (Đức Vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông) đã đánh đuổi giặc ngoại xâm Nguyên - Mông, giữ yên bờ cõi Đại Việt. Từ lâu, lễ hội đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu được của vùng Kinh Bắc, được bạn bè gần xa và khách du lịch quốc tế biết đến.

Trước đây, lễ hội do Ủy ban Nhân dân huyện Yên Dũng (cũ) phối hợp với Ủy ban Nhân dân xã Trí Yên tổ chức từ ngày 12 - 14 tháng Hai Âm lịch hằng năm. Năm nay do sáp nhập huyện Yên Dũng vào thành phố Bắc Giang, vì thế lễ hội được tổ chức bởi Ủy ban Nhân dân thành phố Bắc Giang. 

Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm năm 2025 chính thức khai hội vào ngày 10/3 vừa qua (tức 11/02 Âm lịch). Đáng chú ý trong ngày khai hội là sự kiện công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận bộ tượng Tam tổ Trúc Lâm tại chùa Vĩnh Nghiêm là Bảo vật Quốc gia và trao Bằng công nhận. 

Trong khuôn khổ lễ hội có nhiều hoạt động hấp dẫn như: rước lễ theo nghi lễ nhà chùa; màn trống hội "Hào khí non sông"; chương trình nghệ thuật khai hội đặc biệt với chủ đề "Vĩnh Nghiêm - Đất thiêng tỏa sáng".

Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao sẽ được tổ chức trong thời gian diễn ra lễ hội như: kéo co, đẩy gậy cấp thành phố; các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ; trưng bày, giới thiệu sản phẩm đặc trưng, tái hiện không gian văn hóa chợ quê với 31 gian hàng của các phường, xã; hoạt động thuyết giảng Phật pháp của nhà chùa; các trò chơi dân gian vui khỏe, hấp dẫn du khách thập phương.

Qua đó góp phần tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc nghệ thuật độc đáo của Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Vĩnh Nghiêm và các di sản lưu giữ tại chùa đã được vinh danh để người dân và du khách thập phương về chiêm bái, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Chùa Vĩnh Nghiêm nằm ở vị trí nhìn ra ngã ba Phượng Nhãn, nơi hợp lưu của sông Thương và sông Lục Nam, thuộc vùng Cẩm Lý – cửa ngõ dẫn vào núi Yên Tử. Bên kia sông là đền Kiếp Bạc, vương phủ của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Được mệnh danh là “Đại danh lam cổ tự,” chùa Vĩnh Nghiêm là nơi thờ tự ba vị tổ của Thiền phái Trúc Lâm: Phật hoàng Trần Nhân Tông, thiền sư Pháp Loa và thiền sư Huyền Quang. Đây cũng là một trong bốn trung tâm Phật giáo đầu tiên của Thiền phái Trúc Lâm, được ví như Trường Đại học Phật giáo đầu tiên của Việt Nam.

Chùa được xây dựng vào thời Vua Lý Thái Tổ (1009 - 1028) với tên gọi là Chúc Thánh. Đến thời Vua Trần Nhân Tông (1278 - 1293), chùa được mở mang, trùng tu lại và đổi tên thành Vĩnh Nghiêm.

Chùa Vĩnh Nghiêm không chỉ nổi bật với những công trình kiến trúc quy mô lớn, mang đậm dấu ấn của chùa cổ Việt Nam mà còn được biết đến bởi giá trị điêu khắc tinh xảo, thể hiện rõ qua hệ thống tượng Phật độc đáo. Với sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật và tín ngưỡng, chùa được các nhà nghiên cứu đánh giá như một bảo tàng văn hóa Phật giáo Đại thừa tiêu biểu ở miền Bắc Việt Nam. Đặc biệt, nơi đây sở hữu bộ Mộc bản quý hiếm – một loại hình tài liệu đặc biệt có giá trị không chỉ đối với Việt Nam mà còn trên phạm vi thế giới.