Sân khấu học đường: Từ thưởng thức đến trải nghiệm nghệ thuật

Những năm qua, Đề án “Giới thiệu và biểu diễn các vở diễn chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam và thế giới trong chương trình giáo dục phổ thông tại các trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2022 – 2030” đã trở thành cầu nối đưa nghệ thuật sân khấu đến gần hơn với học sinh Thủ đô.

Từ năm 2022 - 2025, hoạt động trọng tâm của Đề án là dàn dựng, biểu diễn các vở diễn, trích đoạn sân khấu chuyển thể từ các tác phẩm văn học trong chương trình giáo dục phổ thông. Sau mỗi buổi biểu diễn, học sinh được giao lưu với nghệ sĩ, tham gia các hoạt động trải nghiệm trên sân khấu. Những hoạt động này đã góp phần làm phong phú đời sống văn hóa học đường, đồng thời hỗ trợ việc dạy và học các môn Ngữ văn, Lịch sử bằng những hình thức tiếp cận gần gũi và hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đổi mới giáo dục và yêu cầu phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, việc học sinh chỉ dừng lại ở vai trò người xem là chưa đủ. Các em cần được trực tiếp trải nghiệm, thực hành và tham gia vào các hoạt động nghệ thuật để hình thành tư duy sáng tạo, kỹ năng biểu đạt và khả năng cảm thụ nghệ thuật.

Đó cũng là hướng triển khai mới trong Kế hoạch thực hiện Đề án năm 2026.

Để thực hiện nhiệm vụ này, UBND thành phố Hà Nội giao Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội chủ trì tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghệ thuật dành cho giáo viên và học sinh phổ thông. Đây cũng là năm đầu tiên Nhà trường tham gia Đề án với vai trò đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng.

Từ ngày 2/6/2026, chương trình được triển khai đồng loạt tại 14 điểm trường thuộc các cụm Đan Phượng, Sóc Sơn, Long Biên và Cửa Nam với 18 lớp học, thu hút 605 học sinh và 118 giáo viên tham gia. Trong đó, 14 lớp dành cho học sinh tập trung vào các nội dung kỹ năng sân khấu, thanh nhạc và nhạc cụ; 4 lớp dành cho giáo viên tập trung bồi dưỡng kỹ năng sân khấu, phương pháp tổ chức và vận hành câu lạc bộ nghệ thuật học đường, kỹ năng tổ chức các hoạt động nghệ thuật trong nhà trường.

Không khí học tập tại các lớp học diễn ra sôi nổi ngay từ những buổi đầu triển khai. Nếu như trước đây học sinh chủ yếu tiếp cận nghệ thuật thông qua các chương trình biểu diễn thì nay các em được trực tiếp luyện thanh, làm quen với nhạc cụ, thực hành kỹ năng sân khấu và tham gia các hoạt động biểu diễn. Nhiều học sinh tỏ ra hào hứng khi lần đầu tiên được trải nghiệm môi trường học tập nghệ thuật một cách bài bản, được trực tiếp tương tác với giảng viên và tham gia các hoạt động thực hành.

Đối với giáo viên phổ thông, các lớp bồi dưỡng không chỉ bổ sung kiến thức và kỹ năng tổ chức hoạt động nghệ thuật mà còn cung cấp thêm phương pháp xây dựng, duy trì các câu lạc bộ nghệ thuật trong trường học. Đây được xem là lực lượng nòng cốt để tiếp tục lan tỏa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật trong nhà trường sau khi khóa học kết thúc.

Có thể thấy, từ mô hình đưa nghệ thuật đến trường học thông qua các buổi biểu diễn, Đề án Sân khấu học đường đang từng bước mở rộng sang mô hình đưa học sinh trực tiếp tham gia trải nghiệm và sáng tạo nghệ thuật. Sự chuyển đổi này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời góp phần thực hiện những định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Không chỉ dừng ở việc bồi dưỡng tình yêu nghệ thuật, mô hình này còn mở ra cơ hội phát hiện những học sinh có năng khiếu, tạo môi trường để các em tiếp tục phát triển năng lực trong các lĩnh vực sân khấu, âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn. Đây cũng là một trong những cách thức góp phần xây dựng nguồn nhân lực sáng tạo cho lĩnh vực văn hóa nghệ thuật trong tương lai.

Theo kế hoạch, vào tháng 8/2026, chương trình báo cáo kết quả bồi dưỡng sẽ được tổ chức thông qua các hoạt động biểu diễn và trình diễn nghệ thuật của học sinh tham gia lớp học. Dù còn quá sớm để đưa ra những đánh giá tổng thể, nhưng những chuyển động bước đầu cho thấy hướng tiếp cận mới của Đề án Sân khấu học đường từ mô hình “đưa nghệ thuật đến trường học” sang mô hình “đưa học sinh tham gia nghệ thuật” mở ra nhiều kỳ vọng cho việc hình thành một thế hệ học sinh năng động, sáng tạo và giàu bản sắc văn hóa.