Siết chặt gian lận xuất xứ để bảo vệ thương hiệu hàng Việt

Một số đơn vị, bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI đã nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài, sau đó lắp ráp đơn giản hoặc gia công sơ sài tại Việt Nam nhưng vẫn gắn nhãn “Made in Vietnam”. Có trường hợp, hàng hóa được đưa vào kho ngoại quan, sau đó trộn lẫn với hàng nội địa để xuất khẩu dưới dạng hàng Việt Nam.

Chi Cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Chu Xuân Kiên chia sẻ thêm, việc xử phạt hành vi giả mạo xuất xứ gặp khó khăn do thiếu quy định cụ thể trong cách hiểu và xác định thế nào là “giả mạo xuất xứ”. Dù Nghị định 128/2020/NĐ-CP đã có chế tài xử phạt nặng, nhưng việc áp dụng vào thực tế vẫn còn nhiều lúng túng.

Theo các chuyên gia, để nâng cao hiệu quả kiểm soát, Việt Nam cần khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý về xuất xứ hàng hóa, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tuân thủ và tận dụng đúng các cam kết thương mại tự do.

Đại diện Trung tâm WTO và Hội nhập - Liên đoàn Thương mại Và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất, Bộ Công Thương và các cơ quan quản lý địa phương cần tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thị trường xuất xứ hàng hóa; đồng thời, truyền thông sâu rộng tới doanh nghiệp và người tiêu dùng về các hành vi gian lận và hệ quả pháp lý. Vị đại diện này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp với các tổ chức cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để xác minh vùng nguyên liệu, tránh tình trạng gian lận, trục lợi từ chính sách ưu đãi thương mại.

Nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát, Bộ Công Thương đã ban hành văn bản số 2515/BCT-XNK ngày 11/4/2025 về việc quản lý nguyên liệu nhập khẩu dùng để sản xuất hàng xuất khẩu. Trong đó, Bộ đề nghị các hiệp hội ngành hàng phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để cập nhật thông tin, hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng phương án sản xuất phù hợp.

Doanh nghiệp cũng được khuyến cáo phải đảm bảo nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng, tuân thủ yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu. Việc chủ động lựa chọn nhà cung ứng, kiểm soát chất lượng từ đầu vào là yếu tố then chốt để hàng hóa Việt Nam giữ vững uy tín.

Đặc biệt, Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia vừa yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường giám sát, xử lý hành vi vận chuyển hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam qua biên giới. Đồng thời, siết chặt việc cấp C/O cho các loại hàng hóa có sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, đảm bảo đúng quy định pháp luật.

Ban Chỉ đạo 389 cũng đề nghị tiếp tục rà soát những quy định còn bất cập về xác định xuất xứ hàng hóa để kịp thời sửa đổi, bổ sung. Điều này sẽ góp phần tạo ra một khung pháp lý chặt chẽ hơn, hỗ trợ doanh nghiệp làm ăn chân chính và bảo vệ thương hiệu quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.