Tăng trưởng kinh tế xanh tại Việt Nam trong bối cảnh và điều kiện mới

Được sự chỉ đạo, chủ trì của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Trung tâm Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương, Tạp chí Kinh tế Châu Á -Thái Bình Dương phối hợp Viện Báo chí và Truyền thông xã hội và các đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn Hợp tác kinh tế Việt Nam - Châu Á 2026 với chủ đề "Tăng trưởng kinh tế xanh tại Việt Nam trong bối cảnh và điều kiện mới". 

Diễn đàn được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng phát triển kinh tế xanh tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu giảm phát thải ròng về "0" vào năm 2050. Diễn đàn cũng tạo diễn đàn trao đổi đa chiều giữa nhà hoạch định chính sách - chuyên gia - doanh nghiệp - tổ chức quốc tế về xu hướng, cơ hội và thách thức trong phát triển kinh tế xanh. Thông qua đó đề xuất các giải pháp thức đẩy chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, tài chính bền vững và mô hình tăng trưởng tuần hoàn; Tăng cường kết nối giữa nhà nước - doanh nghiệp -tổ chức nghiên cứu trong triển khai các sáng kiến xanh. Bên cạnh đó, khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong khu vực về chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh và bền vững. 

Tại Diễn đàn, PGS. TS. Nguyễn Hồng Sơn - Phó chủ tịch Hội khoa học Kinh tế Việt Nam, Nguyên Phó trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu: Diễn đàn hôm nay diễn ra trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình phát triển của Việt Nam. Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tự chủ hơn và có năng lực cạnh tranh cao hơn trong nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045; đồng thời đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Trong khi đó, Việt Nam cũng đã cam kết thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững SDGs 2030 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

TS. Lý Hoàng Mai - Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới chia sẻ: Đối với Việt Nam, công nghiệp vẫn là một trụ cột của tăng trưởng kinh tế, song mô hình phát triển hiện nay còn dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, sử dụng năng lượng hóa thạch và lao động giá rẻ, dẫn đến hiệu quả sản xuất chưa cao và áp lực lớn lên môi trường. Trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế xanh, việc thúc đẩy xanh hóa công nghiệp gắn với chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. 

Là nền kinh tế đang phát triển với độ mở lớn, Việt Nam đang đối mặt với thách thức kép: vừa duy trì tăng trưởng vừa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Thực tế cho thấy, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, năng lượng hóa thạch và lao động giá rẻ không còn phù hợp với giai đoạn mới. Việc chuyển đổi sang kinh tế xanh không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo TS. Nguyễn Hồng Thu - Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết, trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào các yếu tố đầu vào truyền thống như vốn đầu tư, lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên thiên nhiên. Mô hình tăng trưởng này đã giúp Việt Nam đạt được tốc độ tăng trưởng khá cao trong giai đoạn trước, tuy nhiên đang bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là năng suất lao động còn thấp và hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa cao. Do đó, việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển mà còn là điều kiện quan trọng để Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Cũng tại Diễn đàn, TS. Nguyễn Hồng Thu chia sẻ một số giải pháp thúc đẩy đối mới sáng tạo của Việt Nam trong bối cảnh mới, đó là: Tiếp tục hoàn thiện thể chế và chính sách thúc đẩy đổi mới sáng; tăng đầu tư cho R&D; phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp; phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và liên kết quốc tế; thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghệ chiến lược.

Hiện nay vấn đề tăng trưởng xanh và phát triển bền vững được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Chính phủ Việt Nam khẳng định: "Tăng trường xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả, bền vững và góp phần quan trọng thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đồi khí hậu".

Mục tiêu chung được Chính phủ đặt ra là "Tăng trường xanh, tiến tới nền kinh tế các-bon thấp, làm giàu vốn tự nhiên trở thành xu hướng chủ đạo trong phát triển kinh tế bền vững: giảm phát thải và tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính dần trở thành chỉ tiêu bắt buộc và quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội". Trong đó, có ba nhiệm vụ chiến lược được đề ra: Thứ nhất, giảm cường độ phát thải khí nhà kính và thúc đầy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; Thứ hai, xanh hóa sản xuất; Thứ ba, xanh hóa lối sống và thúc đầy tiêu dùng bền vững. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh là cơ sở pháp lý quan trọng. Như vậy, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh là một nội dung quan trọng trong đường hướng phát triển ở Việt Nam hiện nay.