-
-
- aA
Thành lũy liên hoàn, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng thủ kinh đô Hoa Lư xưa
07:53 | 17/06/2025
DNTH: Kết quả khai quật khảo cổ tường thành Dền tại tỉnh Ninh Bình vào cuối tháng 5/2025 cho thấy một hệ thống thành lũy liên hoàn, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng thủ kinh đô Hoa Lư xưa.
Giả thuyết tù nhân Chiêm Thành xây thành Dền
Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình vừa phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tổ chức Hội thảo trình bày sơ bộ kết quả khai quật địa điểm tường thành Dền nằm trên địa bàn thôn Chi Phong, xã Trường Yên, thành phố Hoa Lư.
Theo Trung tâm Bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa cố đô Hoa Lư, tường thành Dền là một địa điểm khảo cổ quan trọng nằm ở phía Bắc khu vực thành Nội của kinh đô Hoa Lư.
Đây là bức tường thành ngoài cùng, tiếp giáp với sông Hoàng Long, chạy theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, nối liền hai dãy núi ở tả ngạn sông. Vị trí địa lý đặc biệt này đã tạo nên một hệ thống thành lũy phòng thủ kiên cố, đóng vai trò trọng yếu trong việc bảo vệ trung tâm kinh đô.
Thành Dền gồm hai đoạn: Đoạn thứ nhất nối từ núi Sau Cái (tức núi Hàm Xà, Cổ Dải) sang núi Cánh Hàn, là đoạn tường thành dài nhất trong số các tường thành của kinh đô Hoa Lư; đoạn thứ hai nối từ núi Cánh Hàn sang núi Hang To (núi Nghẽn).
Tại Quyết định số 554/QĐ-BVHTTDL, Bộ VH,TT&DL đã cho phép Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình phối hợp với Viện Khảo cổ học khai quật tường thành Dền trong thời gian từ ngày 15/3 đến ngày 30/5, dưới sự chủ trì của TS Nguyễn Ngọc Quý - Viện Khảo cổ học.
Trong đợt khai quật này, giới chuyên gia đã tiến hành mở hai hố khai quật. Hố thứ nhất có diện tích 450m2, hố thứ hai rộng 150m2. Quá trình khai quật đã thu được nhiều mẫu vật có giá trị, bao gồm vật liệu xây dựng như gạch, đá, đất sét; các lớp thực vật, vỏ nhuyễn thể, cũng như hiện vật gốm men thuộc nhiều niên đại khác nhau.
Đồng thời, tường thành Dền đã phát lộ rõ cấu trúc ba phần: Móng, thân và lớp gia cố. Các phát lộ này phản ánh trình độ kỹ thuật xây dựng thành quách của người Việt tại Hoa Lư vào thế kỷ 10. Các tường thành nhân tạo tại Hoa Lư đều được đắp dựng trên nền đất yếu, có đặc điểm lầy thụt. Để khắc phục điều kiện địa chất này, người xưa đã sử dụng kỹ thuật đắp rải thân cây thực vật kết hợp với việc gia cố bằng các thanh gỗ và cọc đóng để chống sạt lở.
Cấu trúc tường thành thường có hình cong bán nguyệt hoặc hình thang, trong đó sườn ngoài được tạo dốc hơn so với sườn trong nhằm tăng khả năng chống đỡ và ổn định kết cấu. Trên phần móng này, hai bức tường bo được xây để tạo lõi tường thành, và đặt một lớp đất sét trắng lên trên. Lớp đất sét trắng này có nguồn gốc từ vùng biển nên có tính chất dẻo dai.
Đặc biệt, qua khảo sát và đo đạc tỉ mỉ, giới khảo cổ cho rằng phần tường thành này không quá cao so với khu vực khác. Lý do bởi phía bên ngoài tường thành là một vùng đầm lầy rộng lớn. Việc xây dựng tường thành tại đây phản ánh ý thức chọn địa điểm tăng cường tính phòng thủ, tạo ra một thành trì “dễ thủ, khó công”.
Dựa vào kết cấu thành, kỹ thuật xây dựng và các hiện vật thu thập được, giới khảo cổ đưa ra giả thuyết, tường thành Dền có thể liên quan đến cuộc chiến giữa triều đình nhà Lê với Chiêm Thành. Sau khi giành chiến thắng, nhà Lê đã bắt các tù binh Chiêm Thành về phục vụ việc xây dựng công trình.
Số hóa phục vụ tái dựng di sản
Ngoài xác định niên đại dựa vào kết cấu, kỹ thuật, các nhà khoa học còn dựa vào các hiện vật được tìm thấy như gạch vỡ có chữ, mảnh gốm men, vỏ nhuyễn thể. Trong đó, đặc biệt là một số loại gạch in chữ cổ và loại gạch bìa đỏ thường thấy ở các di tích thế kỷ 10.
Theo TS Nguyễn Ngọc Quý, kết quả khảo cổ năm 2025 đã bổ sung và củng cố thêm các dữ liệu thu thập được từ các cuộc khai quật trước đó như tại tường Đông (năm 1969), cuộc thăm dò tường Dền (năm 2018), và cuộc khai quật khẩn cấp khu tường Đông Bắc. Những dữ liệu này cho thấy sự thống nhất cao trong kỹ thuật xây dựng tường thành tại Hoa Lư.
Không chỉ củng cố thêm các chứng cứ, cứ liệu lịch sử, những phát lộ của đợt khai quật này còn được xác định là bằng chứng hệ thống thành lũy liên hoàn, thống nhất của thành Dền đã được hình thành, giữ vai trò phòng thủ của kinh đô Hoa Lư từ phía Bắc.
Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình và Viện Khảo cổ học Việt Nam khẳng định, đợt khai quật năm 2025 được thực hiện tuân thủ đầy đủ quy trình khảo cổ học hiện đại. Các tư liệu khảo cổ như bản ảnh, bản vẽ mô tả đều được lưu giữ cẩn thận. Đặc biệt, hố khai quật đã được số hóa bằng công nghệ Scan3D, phục vụ cho công tác tái dựng và nghiên cứu trong các giai đoạn tiếp theo.
Những phát hiện quan trọng từ cuộc khai quật tường thành Dền năm 2025 đã góp phần nghiên cứu làm sáng tỏ hơn về kỹ thuật xây dựng, cách thức tổ chức phòng thủ, cũng như xác định niên đại và chức năng của tường thành Dền trong hệ thống thành lũy bảo vệ kinh đô Hoa Lư.
Những tư liệu nghiên cứu cũng là cơ sở để giới khoa học đề xuất phương án bảo tồn và nghiên cứu di tích ở các giai đoạn tiếp theo. Đồng thời là căn cứ khoa học để thực hiện phục hồi, bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản.
Theo Bộ VH,TT&DL, sau đợt khai quật tường thành Dền kết thúc vào tháng 5/2025, một cuộc khai quật mở rộng được tiến hành từ ngày 11/6 đến ngày 10/9 trên tổng diện tích 300m2 theo đề nghị của Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam). Mục đích khai quật mở rộng nhằm nghiên cứu móng tường và hào thành Dền nhằm làm sáng tỏ kỹ thuật, cách thức và niên đại xây dựng; Tìm hiểu chức năng và đóng góp của thành Dền trong tổng thể kinh đô Hoa Lư xưa.
Trung Quân
Cùng chuyên mục
-
Tags:
- Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình /
- kinh đô Hoa Lư xưa /
- TT&DL /
- Bộ VH /
-
Chia sẻ:
-
-
-
-
Bình luận (0)
Hội Quý Bà thanh lịch Việt Nam tôn vinh vẻ đẹp áo dài và bản sắc dân tộc
DNTH: Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930–20/10/2026), Hội Quý Bà Thanh Lịch Việt Nam tổ chức chương trình gặp gỡ, tôn vinh nữ lãnh đạo tiêu biểu, kết nối hội viên và lan tỏa những giá...
Các địa phương đã sẵn sàng cho Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
DNTH: Không khí, công tác chuẩn bị cho Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 đang diễn ra tích cực, đồng bộ với nhiều hoạt động phong phú ở các địa phương.
Công ty Cổ phần Đồng Xuân kỷ niệm 30 năm thành lập: Tiếp nối giá trị, vững bước chặng đường mới
DNTH: Sáng 13/10/2026, tại Trung tâm Hội nghị Trống Đồng, Công ty Cổ phần Đồng Xuân tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập, đánh dấu chặng đường ba thập kỷ xây dựng và phát triển gắn với Chợ Đồng Xuân – một không gian kinh...
Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026
DNTH: Ngày 13/10. Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Văn hóa doanh nghiệp - Nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững” do Báo Văn Hóa phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (Hanoisme).
Đan Phượng: Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả phong trào “Dân vận khéo”
DNTH: Từ những tuyến đường xanh, sạch, đẹp đến việc gìn giữ nét đẹp văn hóa làng quê, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, phong trào “Dân vận khéo” tại xã Đan Phượng (Hà Nội) đang từng bước đi vào đời sống bằng những...
Tiếp nối mạch nguồn di sản Kinh Bắc
DNTH: Liên hoan các làng Quan họ gốc thành phố Bắc Ninh lần thứ nhất năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 16 đến 18/11, quy tụ 49 làng Quan họ gốc thuộc 11 xã, phường. Không chỉ là dịp giao lưu nghệ thuật, sự kiện còn hướng tới tôn vinh...
XEM THÊM TIN
Đô thị cuộc sống
-
Trao yêu thương, gìn giữ ánh sáng tuổi thơ
-
Chợ truyền thống trước làn sóng đóng sạp
-
Cận cảnh Dự án Trung tâm Thương mại GO! Pleiku trị giá 600 tỉ đồng
-
Aeon Mall Hạ Long chuẩn bị đưa vào vận hành
-
VinAlpha tuyển dụng 15.000 nhân sự cho các đại dự án đô thị trên toàn quốc
-
Một ngày sống trong “resort trên không” bên sông Hàn
Sống khỏe
-
Thích ứng với già hóa dân số gắn với phát triển kinh tế bạc
-
Thêm một kỹ thuật cao được triển khai thành công tại Bệnh viện ĐHYD - HAGL
-
Sàng lọc sức khỏe diện rộng: Bài toán năng lực phòng xét nghiệm
-
Herbalife Việt Nam tổ chức Ngày Hiến máu tình nguyện 2026 tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, tiếp nhận 183 đơn vị máu
-
Ca phẫu thuật tim bắc cầu mạch vành thành công đầu tiên ở bệnh viện C Đà Nẵng
Thị trường
-
Ô tô cũ ế ẩm, giới buôn “có lời là bán”
-
"Lướt sóng" bất động sản thời điểm này 90% là thất bại
-
Ninh Thuận bứt phá ngoạn mục, trở thành “mỏ vàng” trong mắt nhà đầu tư
-
Bất động sản Việt Nam vẫn hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài
-
M&A bất động sản phía Nam nhộn nhịp trong mùa dịch
-
Ô tô giảm giá “chạy” tháng ngâu
