Tôm hùm Việt Nam "lên ngôi" tại Trung Quốc

Theo báo cáo mới đây của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu từ thị trường Trung Quốc, đặc biệt là để phục vụ Tết Nguyên đán. Trong đó, các mặt hàng tươi sống như tôm hùm được doanh nghiệp Trung Quốc quan tâm cho phân khúc tiêu thụ cao cấp.

Riêng tôm hùm xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng 1/2025 đã đạt 70 triệu USD, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường này và gấp 9 lần so với cùng kỳ năm 2024.

Tổng xuất khẩu tôm sang Trung Quốc trong tháng đầu năm nay đạt 118 triệu USD, tăng 179% so với cùng kỳ. Nhờ sự tăng trưởng đột biến của tôm hùm, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm đã tăng mạnh 28%.

Tuy nhiên, VASEP nhận định rằng trong thời gian tới, xuất khẩu các mặt hàng tôm phổ biến như tôm chân trắng và tôm sú sang Trung Quốc có thể chững lại do phải cạnh tranh với sản phẩm thủy sản nội địa của nước này, đặc biệt trong bối cảnh thị phần tại Mỹ đang chịu ảnh hưởng. Dù vậy, phân khúc sản phẩm cao cấp như tôm hùm vẫn có nhiều tiềm năng, mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Không chỉ thị trường Trung Quốc, xuất khẩu tôm sang Liên minh châu Âu (EU) trong tháng 1/2025 cũng ghi nhận kết quả tích cực, tăng 15% lên hơn 34 triệu USD. Một số thị trường khác như Anh và Thụy Sĩ cũng có mức tăng trưởng dương.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu tôm sang Mỹ trong tháng 1 giảm 13%, xuống còn 36 triệu USD. Ngành tôm Việt Nam tiếp tục đối mặt với các rủi ro liên quan đến thuế chống trợ cấp và thuế chống bán phá giá. Ngoài ra, việc Tổng thống Donald Trump mới nhậm chức khiến thị trường khó đoán định về chính sách thuế quan trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, có thể các doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu Mỹ sẽ tranh thủ đẩy mạnh giao thương, khiến xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh trong vài tháng tới. Tuy nhiên, điều này cũng có thể kéo theo hệ lụy như chi phí vận tải và logistics tăng cao do lượng hàng dồn về thị trường này.

Dù xuất khẩu tôm tháng 1/2025 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, ngành tôm Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, đáng lo ngại nhất là nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu do dịch bệnh, thời tiết bất lợi và những bất ổn từ thị trường Mỹ. Nếu vấn đề nguyên liệu chưa được giải quyết, xuất khẩu tôm trong tháng 2 có thể khó duy trì đà tăng trưởng.

Để đạt mục tiêu xuất khẩu năm 2025, cần có các chính sách hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, bao gồm tạo điều kiện về vốn, tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến chi phí tuân thủ quy định và thủ tục hành chính.

VASEP đề xuất các giải pháp như mở rộng chính sách tín dụng cho người nuôi tôm thông qua mô hình liên kết chuỗi, xem xét đưa thức ăn tôm vào danh mục hàng hóa được kiểm soát giá, bình ổn chi phí đầu vào cho sản xuất, tăng cường kiểm soát chất lượng con giống và đẩy mạnh cấp mã số vùng nuôi để phục vụ truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, ngành tôm cần có chiến lược đầu tư, khuyến khích nuôi ngoài tôm chân trắng, đồng thời tiếp tục phát huy thế mạnh của tôm sú.