Xử phạt trực tiếp nếu làm "hộ" thuế bị vi phạm

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 16/1/2026, được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm siết chặt kỷ cương pháp luật thuế, đồng thời khắc phục những khoảng trống tồn tại nhiều năm trong quản lý thuế, đặc biệt là đối với các trường hợp ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế.

Mở rộng đối tượng bị xử phạt, làm rõ trách nhiệm người “làm thay”

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị định 310/2025 là làm rõ và mở rộng đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Theo quy định mới, tổ chức, cá nhân được người nộp thuế ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế (trong trường hợp pháp luật quy định bên được ủy quyền có trách nhiệm thực hiện thay) sẽ bị xử phạt trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.

Quy định này mang ý nghĩa pháp lý quan trọng, bởi lần đầu tiên trách nhiệm của bên “làm thay” được xác lập rõ ràng và độc lập với người nộp thuế. Điều đó đồng nghĩa với việc các dịch vụ kế toán, đại lý thuế, tổ chức trung gian hay cá nhân nhận ủy quyền không còn có thể viện dẫn lý do “làm theo yêu cầu của người nộp thuế” để né tránh trách nhiệm.

Không dừng lại ở đó, Nghị định cũng làm rõ trách nhiệm của các chủ thể đăng ký thuế, khai và nộp thuế thay. Nếu các tổ chức, cá nhân này vi phạm quy định về thuế, hóa đơn trong quá trình thực hiện ủy quyền, họ sẽ bị xử phạt theo quy định, tùy tính chất và mức độ vi phạm. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, chuẩn mực và trách nhiệm của các dịch vụ hỗ trợ thuế trên thị trường.

Đáng chú ý, Nghị định 310/2025 lần đầu đưa các đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia thuộc diện áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu vào phạm vi xử phạt. Quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để xử lý vi phạm trong quá trình Việt Nam triển khai thuế tối thiểu toàn cầu, đồng thời bảo đảm sự tương thích với thông lệ quốc tế và cam kết hội nhập.

Siết chặt xử phạt vi phạm hóa đơn theo mức độ

Song song với việc mở rộng đối tượng bị xử phạt, Nghị định 310/2025 cũng chi tiết hóa các hành vi vi phạm và khung xử phạt, đặc biệt là đối với hành vi không lập hóa đơn theo quy định - một trong những vi phạm phổ biến hiện nay.

heo Nghị định, hành vi không lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động, tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ phục vụ sản xuất); hoặc xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn, hoàn trả hàng hóa sẽ bị xử phạt theo số lượng hóa đơn vi phạm.

Cụ thể, mức xử phạt thấp nhất là phạt cảnh cáo đối với trường hợp vi phạm 1 số hóa đơn. Khi số lượng hóa đơn vi phạm tăng lên, mức phạt cũng được nâng dần, từ 1-2 triệu đồng, 2-10 triệu đồng, 10-30 triệu đồng, 30-50 triệu đồng, và cao nhất lên tới 60-80 triệu đồng đối với trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 50 số hóa đơn trở lên.

Bên cạnh tiền phạt, Nghị định cũng quy định biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc, đó là buộc lập hóa đơn theo đúng quy định. Cách tiếp cận này cho thấy mục tiêu của Nhà nước không chỉ dừng lại ở xử phạt, mà còn nhằm đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh trở lại đúng khuôn khổ pháp luật.