Xuất khẩu gạo lập kỳ tích vượt 9 triệu tấn và 5 tỷ USD

Lượng nhiều kỷ lục, kim ngạch cao kỷ lục

8,45 triệu tấn và 5,3 tỷ USD là những con số đầy ấn tượng mà xuất khẩu gạo Việt Nam đã đạt được chỉ trong 11 tháng năm 2024.

Cụ thể, về lượng gạo xuất khẩu, 8,45 triệu tấn đã đưa xuất khẩu gạo trong 11 tháng năm 2024 vượt qua kỷ lục cũ đạt được trong năm 2023 là 8,13 triệu tấn. Đây là năm thứ 2 liên tiếp xuất khẩu gạo đạt hơn 8 triệu tấn. Lượng gạo xuất khẩu trong 11 tháng cũng đã cao hơn rất nhiều so với lượng gạo dự kiến xuất khẩu (7,6 triệu tấn) trong cả năm 2024 mà các bộ, ngành liên quan đưa ra hồi đầu năm.  

Còn về kim ngạch, đây là lần đầu tiên xuất khẩu gạo vượt mốc 5 tỷ USD trong một năm - một kỳ tích mới của ngành hàng lúa gạo Việt Nam. Với kết quả này, gạo đã trở thành mặt hàng nông sản thứ hai của Việt Nam đạt giá trị xuất khẩu trên 5 tỷ USD, sau rau quả. 

Lượng gạo xuất khẩu tăng mạnh và đạt kỷ lục mới là nguyên nhân hàng đầu giúp cho xuất khẩu gạo năm 2024 vượt mốc 5 tỷ USD. Bên cạnh đó, giá gạo xuất khẩu bình quân ở mức cao kỷ lục cũng góp phần rất quan trọng cho kỳ tích này. Trong 11 tháng năm 2024, giá gạo xuất khẩu bình quân của Việt Nam đạt 627 USD/tấn, là mức cao nhất từ trước tới nay. Đặc biệt, trong năm 2024, có rất nhiều thời điểm giá gạo xuất khẩu của Việt Nam vượt qua gạo cùng loại của Thái Lan để đứng ở mức cao nhất trong những nước xuất khẩu hàng đầu thế giới.

Trong nửa đầu tháng 12/2024, đã có thêm 336 nghìn tấn gạo được xuất khẩu, trị giá 207 triệu USD. Như vậy, đến giữa tháng 12, xuất khẩu gạo Việt Nam trong năm 2024 đã đạt gần 8,8 triệu tấn, trị giá 5,5 tỷ USD. Và tính đến hết năm 2024, xuất khẩu gạo sẽ vượt mốc 9 triệu tấn với kim ngạch vào khoảng từ 5,7-5,8 tỷ USD. Đây là những con số lịch sử trong xuất khẩu gạo Việt Nam.

Những con số kỷ lục ở thị trường lớn nhất

Xuất khẩu gạo đạt những kỳ tích mới trong năm 2024, không thể không nhắc tới Philippines - thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam trong nhiều năm qua.

Chỉ trong 11 tháng năm 2024, đã có hơn 4 triệu tấn gạo Việt Nam được xuất khẩu sang Philippines, trị giá 2,47 tỷ USD, tăng mạnh 39% về lượng và tăng 57% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023, chiếm 47% về lượng và 47% trong tổng giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Đây là lượng gạo Việt Nam xuất khẩu sang Philippines nhiều nhất trong một năm và là lần đầu tiên xuất khẩu gạo sang thị trường này vượt mốc 4 triệu tấn. Lượng gạo Việt Nam đưa sang Philippines trong 11 tháng năm 2024 thậm chí còn cao hơn cả tổng lượng gạo nhập khẩu của nước này trong năm 2023 (3,57 triệu tấn) và cao hơn cả lượng gạo nhập khẩu kỷ lục của Philippines là 3,82 triệu tấn năm 2022. Hay có thể nói Philippines chưa bao giờ nhập khẩu quá 4 triệu tấn gạo từ tất cả các thị trường, nhưng chỉ trong 11 tháng năm 2024, nước này đã mua từ Việt Nam tới 4 triệu tấn.

2024 cũng là năm đầu tiên kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines vượt mốc 2 tỷ USD. Trước đây, kim ngạch xuất khẩu gạo sang thị trường này đạt cao nhất vào năm 2023 với 1,75 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu sang Philippines đạt bình quân 618 USD/tấn trong 11 tháng năm 2024, cũng là mức cao nhất trong lịch sử xuất khẩu gạo sang thị trường này.

Ngoài thị trường Philippines, xuất khẩu gạo sang nhiều thị trường khác cũng tăng trưởng mạnh trong năm 2024. Trong 11 tháng năm 2024, xuất khẩu gạo sang Malaysia tăng tới 79% về lượng, tăng 2 lần về trị giá so với cùng kỳ 2023, đạt 700 nghìn tấn, trị giá 414 triệu USD. Các thị trường tăng trưởng tích cực: Singapore tăng 21%; Mozambique tăng 9%; Australia tăng 8%; Ả Rập Saudi tăng 36%... Đáng chú ý, Ukraine tăng gần 15 lần về lượng và trị giá so với cùng kỳ năm 2023, đạt 11 nghìn tấn, trị giá 7 triệu USD.

Tăng cao giá trị nhờ thay đổi cơ cấu gạo xuất khẩu

Kỳ tích xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2024, trước hết đến từ việc tiếp tục ổn định về sản xuất và sản lượng lúa gạo, nhất là ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu gạo trong bối cảnh sản xuất và sản lượng lúa gạo ở nhiều nước bị ảnh hưởng không nhỏ bởi thiên tai.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu gạo tăng cao ở nhiều thị trường, trong đó có những thị trường truyền thống của gạo Việt Nam như Philippines, Indonesia… cũng đã giúp cho gạo Việt Nam lập những kỳ tích mới về xuất khẩu.

Trong một báo cáo gần đây, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) nhận định, Philippines dự kiến sẽ nhập khẩu kỷ lục 5,3 triệu tấn gạo trong năm 2024, tăng 300.000 tấn so với dự báo trước đó cũng của USDA. Tương tự, Indonesia cũng tăng nhập khẩu thêm 300.000 tấn so với dự báo trước đó và đạt con số 4,1 triệu tấn. Do nhiều thị trường tăng mạnh nhập khẩu nên không chỉ Việt Nam, một số nước xuất khẩu lớn khác cũng tăng đáng kể lượng gạo xuất khẩu trong năm 2024. Cụ thể, Thái Lan có thể đạt lượng gạo xuất khẩu kỷ lục là 10 triệu tấn, tăng thêm tới 700.000 tấn; Pakistan tăng thêm 200.000 tấn và đạt 6 triệu tấn…

Việc thay đổi mạnh mẽ về chủng loại gạo xuất khẩu cũng có tác động không nhỏ giúp gạo Việt Nam tăng mạnh về lượng cũng như kim ngạch xuất khẩu gạo. Theo Vụ Thị trường châu Á - châu Phi (Bộ Công thương), trong những năm gần đây, cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu của Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các loại gạo có giá trị cao, giảm tỷ trọng các loại gạo phẩm cấp thấp. Sự chuyển dịch cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu của Việt Nam đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu, từ đó nâng cao kim ngạch xuất khẩu gạo.

Việc thay đổi mạnh mẽ chủng loại gạo xuất khẩu còn giúp cho giá gạo xuất khẩu của Việt Nam luôn ở top đầu trong những nước xuất khẩu lớn nhất, qua đó tác động tích cực vào việc vượt mốc 5 tỷ USD về kim ngạch xuất khẩu. Ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, cho biết, việc tập trung vào sản xuất và xuất khẩu các loại gạo thơm, gạo chất lượng cao, đồng thời giảm mạnh gạo phẩm cấp trung bình và thấp, đã giúp tạo ra một mặt bằng giá xuất khẩu riêng cho gạo Việt Nam trên thị trường thế giới.