Xuất khẩu thủy sản, rau quả có thể tăng thêm 2 tỷ USD

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản ước đạt gần 4 tỷ USD, tăng hơn 14% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng hiện nay và tháo gỡ hiệu quả các khó khăn phát sinh, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm có thể tăng thêm khoảng 1 tỷ USD so với mức 11,3 tỷ USD của năm 2025.

Theo đại diện VASEP, phần lớn các nhóm hàng thủy sản đều ghi nhận tăng trưởng tích cực, dù có sự phân hóa giữa các mặt hàng. Trong đó, cá tra giảm khoảng 6%, trong khi nhiều sản phẩm khác tiếp tục duy trì đà tăng.

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Hong Kong đạt hơn 1 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm khoảng 6% do tác động từ các chính sách thương mại và các vụ việc điều tra liên quan đến chống trợ cấp, lao động và phòng vệ thương mại.

Ông Nguyễn Hoài Nam cho biết, thời gian gần đây, nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ và châu Âu liên tục cập nhật các quy định liên quan đến nhập khẩu thủy sản, yêu cầu doanh nghiệp phải điều chỉnh để đáp ứng tiêu chuẩn mới.

Đối với thị trường châu Âu, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội ngày càng khắt khe. Việc duy trì "thẻ vàng" đối với thủy sản khai thác tiếp tục tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu.

Ngoài các rào cản từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp trong nước cũng đang chịu áp lực gia tăng về chi phí tuân thủ. Nhiều doanh nghiệp phản ánh việc phải đầu tư đồng thời hệ thống xử lý môi trường riêng và kết nối với hệ thống xử lý tập trung tại khu công nghiệp làm tăng đáng kể chi phí sản xuất.

Theo VASEP, để duy trì tăng trưởng xuất khẩu bền vững, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, cập nhật các yêu cầu mới từ thị trường nhập khẩu.

Cùng với thủy sản, ngành rau quả cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt hơn 2,6 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm trước.

Theo dự báo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nếu duy trì đà tăng trưởng hiện nay, xuất khẩu rau quả cả năm có thể đạt khoảng 9,5 tỷ USD, tăng gần 1 tỷ USD so với năm 2025.

Trong cơ cấu mặt hàng, trái cây tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Đáng chú ý, sầu riêng ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 170% nhờ nhu cầu thị trường thuận lợi và việc mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường mới.

Ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, dư địa thị trường cho ngành rau quả vẫn còn lớn nếu bảo đảm tốt chất lượng sản phẩm và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của nước nhập khẩu. Bên cạnh đó, việc cải thiện giống cây trồng trong nước đã góp phần nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu.

Tuy nhiên, tỷ lệ xuất khẩu dưới dạng tươi hiện vẫn chiếm khoảng 80%, cho thấy công nghiệp chế biến còn hạn chế. Đây được xem là điểm nghẽn cần sớm khắc phục nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi và tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường.

Theo các hiệp hội ngành hàng, để duy trì đà tăng trưởng trong giai đoạn tới, cần tiếp tục hoàn thiện chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ, đẩy mạnh liên kết vùng nguyên liệu và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực giống cây trồng và chế biến sâu.

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD, trong khi rau quả đạt khoảng 8,56 tỷ USD, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Ngành nông nghiệp đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt khoảng 73-74 tỷ USD, với các thị trường trọng điểm tiếp tục là Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU.