Hàng nhái thương hiệu nổi tiếng: Cái bẫy lợi nhuận và hậu quả pháp lý khó lường

Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật TNHH SB Law để làm rõ những tác động của hàng giả, hàng nhái đối với thị trường cũng như các chế tài pháp lý mà các đối tượng vi phạm có thể phải đối mặt.

Phóng viên: Thưa luật sư, thời gian qua lực lượng chức năng đã đồng loạt kiểm tra, xử lý nhiều hộ kinh doanh buôn bán hàng nhái thương hiệu nổi tiếng. Ông đánh giá như thế nào về động thái này?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà:

Trước hết, tôi đánh giá rất cao tinh thần quyết liệt và kịp thời của các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Quản lý thị trường và Cảnh sát kinh tế trong đợt cao điểm vừa qua. Điều này cho thấy sự nghiêm túc trong việc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về đấu tranh với hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại.

Việc xử lý các tụ điểm kinh doanh hàng nhái ở thời điểm hiện nay mang nhiều ý nghĩa quan trọng.

Thứ nhất là bảo vệ người tiêu dùng. Người dân sẽ hạn chế được nguy cơ mua phải những sản phẩm kém chất lượng nhưng được gắn mác hàng hiệu, dẫn đến tình trạng “tiền mất tật mang”.

Thứ hai là bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính. Các thương hiệu hợp pháp đang phải chịu thiệt hại rất lớn về doanh thu, uy tín và thị phần bởi tình trạng hàng giả, hàng nhái tràn lan trên thị trường.

Thứ ba là góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, lành mạnh. Một thị trường thượng tôn pháp luật sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và các thương hiệu quốc tế khi tham gia vào thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ thực tế, những đợt ra quân hiện nay mới chỉ giải quyết được phần “ngọn” của vấn đề, tức là xử lý khi hàng hóa đã được bày bán trên thị trường.

Muốn chấm dứt tình trạng này một cách triệt để, cần phải xử lý tận gốc các đường dây sản xuất, buôn lậu và phân phối hàng giả. Đồng thời, cơ quan chức năng cần tập trung kiểm soát dòng tiền, truy vết các đầu nậu đứng sau các hoạt động kinh doanh phi pháp này.

Bởi nếu chỉ dừng lại ở việc xử phạt các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhiều trường hợp sẵn sàng chấp nhận nộp phạt rồi tiếp tục tái phạm do lợi nhuận từ hàng giả là rất lớn.

 Phóng viên:Theo luật sư, việc buôn bán hàng nhái các thương hiệu nổi tiếng sẽ gây ảnh hưởng như thế nào đến thị trường và sẽ bị xử lý ra sao theo quy định pháp luật?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà:

Việc buôn bán hàng nhái không đơn thuần chỉ là hành vi vi phạm thương mại nhỏ lẻ mà gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế và môi trường kinh doanh.

Trước hết, hàng giả, hàng nhái tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh đối với các doanh nghiệp chân chính. Các sản phẩm nhái thường có giá bán rất rẻ vì không phải đầu tư cho nghiên cứu, thiết kế, thuế hay bản quyền sở hữu trí tuệ. Điều này khiến những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc gặp nhiều khó khăn, thậm chí đứng trước nguy cơ bị mất thị phần hoặc phá sản.

Bên cạnh đó, tình trạng “vàng thau lẫn lộn” trên thị trường sẽ làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng. Khi người dân liên tục mua phải hàng giả, họ sẽ mất niềm tin không chỉ vào các thương hiệu mà còn vào chính môi trường kinh doanh.

Ngoài ra, hàng giả, hàng nhái còn ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín quốc gia trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Đây cũng là vấn đề liên quan trực tiếp đến các cam kết quốc tế về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mà Việt Nam đã tham gia.

Về mặt pháp lý, tùy theo tính chất, mức độ và quy mô vi phạm, các đối tượng kinh doanh hàng nhái có thể phải đối mặt với nhiều chế tài khác nhau.

Đối với xử phạt hành chính, theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi buôn bán hàng giả mạo nhãn hiệu có thể lên tới 200 triệu đồng đối với cá nhân và 400 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, tang vật vi phạm có thể bị tịch thu, tiêu hủy và cơ sở kinh doanh có thể bị đình chỉ hoạt động.

Trong trường hợp vi phạm có quy mô lớn, thu lợi bất chính cao hoặc tái phạm nhiều lần, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả hoặc tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Mức hình phạt đối với cá nhân có thể lên tới 15 năm tù. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể lên đến 15 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Ngoài ra, các chủ sở hữu thương hiệu cũng có quyền khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại và buộc chấm dứt hành vi vi phạm.

 Phóng viên: Qua đây, luật sư có lời khuyên nào dành cho người kinh doanh và người tiêu dùng để nâng cao nhận thức về vấn đề này?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà:

Theo tôi, để ngăn chặn hiệu quả vấn nạn hàng giả, hàng nhái thì ngoài sự vào cuộc của cơ quan chức năng, điều quan trọng nhất vẫn là nhận thức của người kinh doanh và người tiêu dùng.

Đối với người kinh doanh, đừng vì lợi nhuận trước mắt mà đánh đổi uy tín, thương hiệu cá nhân và thậm chí là tự do của mình. Nhiều người vẫn nghĩ rằng bán vài sản phẩm nhái chỉ bị phạt hành chính, nhưng trên thực tế, nếu giá trị hàng hóa lớn hoặc tái phạm nhiều lần thì hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự.

Thay vì kinh doanh hàng nhái, các hộ kinh doanh nên chuyển hướng sang các mô hình bền vững hơn như làm đại lý chính hãng, kinh doanh hàng nội địa chất lượng cao hoặc các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Đây mới là con đường lâu dài và an toàn.

Đối với người tiêu dùng, cần trở thành những khách hàng thông thái và có trách nhiệm. Mỗi lần mua hàng giả vì ham rẻ hoặc chạy theo thương hiệu là vô tình tiếp tay cho các đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả tồn tại và phát triển.

Đặc biệt hiện nay, hàng giả được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội dưới nhiều hình thức như “hàng xách tay”, “hàng thanh lý”, “hàng tuồn kho”… Người dân cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo hấp dẫn bất thường. Không có chuyện hàng hiệu chính hãng mới 100% nhưng lại được bán với giá chỉ bằng một phần nhỏ giá thị trường.

Người tiêu dùng nên lựa chọn mua hàng tại các địa chỉ uy tín, các trung tâm thương mại hoặc gian hàng chính hãng trên sàn thương mại điện tử để tự bảo vệ quyền lợi của mình.

“Nói không với hàng giả, hàng nhái” không chỉ là bảo vệ túi tiền của mỗi cá nhân mà còn góp phần bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và uy tín của nền kinh tế Việt Nam.

 Phóng viên: Xin cám ơn Luật sư!