Hướng phát triển cho các loại hồng đặc sản giá trị cao

Sức hút từ những giống hồng khác biệt

Không còn chỉ là loại quả quen thuộc trong mùa thu, một số giống hồng đang được định vị ở phân khúc giá cao nhờ đặc điểm riêng và nguồn cung hạn chế. Nổi bật trong mùa thu năm nay là hồng da tre Thái Nguyên. Quả có dáng vuông, vỏ xanh như thân tre, khi chín chuyển vàng, phần thịt có độ giòn và vị ngọt đặc trưng. Đặc biệt, giống hồng này chủ yếu được trồng trong vườn hộ, thời gian thu hoạch ngắn và việc nhân giống không dễ, khiến sản lượng thương mại chưa thể mở rộng nhanh.

Theo ghi nhận tại Thái Nguyên vào tháng 9/2026, hồng da tre được bán từ 60.000 đồng/kg đối với loại nhỏ, khoảng 150.000 đồng/kg với quả lớn và có nơi chạm mức 200.000 đồng/kg. Tại xã Đồng Hỷ, diện tích giống hồng này khoảng 13,5 ha, phân bố rải rác trong các hộ dân. Một hộ trồng có hơn 100 gốc, trong đó nhiều cây đã hàng chục năm tuổi, thu về khoảng 200 triệu đồng mỗi vụ. Những con số này cho thấy giá trị kinh tế đáng kể ở quy mô hộ, nhưng chưa phản ánh một ngành hàng có sản lượng lớn.

Với người bán, sức hút của hồng da tre không chỉ nằm ở mức giá mà còn ở tính mùa vụ và khả năng tạo khác biệt trên quầy hàng. Người mua thường tìm quả có kích thước lớn, hình dáng đẹp, độ chín phù hợp. Một số cửa hàng nhận đặt trước khi vào chính vụ. Tuy nhiên, giá cao cũng khiến người bán phải chú trọng khâu tuyển chọn, bảo quản và tư vấn cách thưởng thức. Khi sản phẩm có mùa ngắn, chất lượng giữa các quả không đồng đều, uy tín của người bán trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ khách.

Hồng sô cô la cũng thu hút sự chú ý nhờ phần ruột chuyển màu nâu đậm khi chín, vị mềm dẻo và khác biệt so với hồng truyền thống. Tại xã Nhơn Mỹ, TP Cần Thơ, một nhà vườn phát triển khoảng 1 ha với hơn 200 cây, từ mô hình trồng thử ban đầu. Chủ vườn cho biết lợi nhuận hằng năm vượt 500 triệu đồng từ bán trái, cây giống và đón khách tham quan, riêng cây giống được bán với giá 250.000–800.000 đồng/cây tùy kích cỡ. Đây là mô hình kinh doanh kết hợp nhiều nguồn thu, không nên xem mức lợi nhuận trên là hiệu quả phổ biến của người trồng hồng sô cô la.

Điểm đáng chú ý là giống hồng có nguồn gốc nhiệt đới này đã được trồng tại Việt Nam thay vì chỉ xuất hiện dưới dạng hàng nhập khẩu. Sự mới lạ tạo cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng thích khám phá sản phẩm khác thường, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về chất lượng ổn định, thông tin giống và hướng dẫn sử dụng. Với người kinh doanh, bán một loại quả lạ có thể tạo sức hút ban đầu; để duy trì nhu cầu, sản phẩm cần đáp ứng được kỳ vọng về hương vị và độ chín, thay vì chỉ dựa vào tên gọi.

Đầu tư nghiên cứu hướng phát triển mới

Bên cạnh những giống mới, các vùng trồng hồng lâu năm vẫn có lợi thế nhờ đặc tính địa phương và kinh nghiệm canh tác. Tại D’ran, Lâm Đồng, hồng Chín Nên là giống được biết đến với thời điểm chín sớm, mở đầu mùa hồng địa phương. Cùng với hồng trứng lửa, hồng vuông Đồng và một số giống khác, sản phẩm góp phần tạo nên sự đa dạng cho vùng trồng. Tuy nhiên, thay vì tiêu thụ thô với giá rẻ, các nhà vườn đã chú trọng hơn vào khâu phân loại, chế biến sâu như hồng treo gió, giúp kéo dài chuỗi giá trị sản phẩm.

Trong khi đó, sản phẩm hồng ngâm không hạt Xuân Vân (Tuyên Quang) lại là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc tiêu chuẩn hóa nông sản. Với quy mô hơn 65 ha cùng năng suất đạt khoảng 5 tấn/ha, vùng trồng này không chỉ duy trì giá trị kinh tế trên 8 tỷ đồng/năm mà còn xây dựng thành công nhãn hiệu OCOP 3 sao, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc và bao bì chuyên nghiệp.

Sự khác biệt giữa các giống cho thấy phân khúc hồng giá cao không vận hành theo một công thức duy nhất. Hồng da tre dựa vào tính khan hiếm và mùa vụ ngắn còn hồng sô cô la khai thác sự mới lạ, kết hợp bán trái với cây giống và du lịch vườn. Hồng Chín Nên, trứng lửa hay hồng ngâm Xuân Vân có lợi thế từ kinh nghiệm sản xuất và bản sắc vùng trồng. Mỗi hướng đi đòi hỏi cách tổ chức thị trường riêng từ phân loại chất lượng, bảo quản sau thu hoạch đến xây dựng kênh tiêu thụ phù hợp.

Giá bán cao có thể đem lại biên doanh thu hấp dẫn nhưng không đồng nghĩa lợi nhuận luôn ổn định. Với những giống khan hiếm, việc nhân rộng cần đi cùng bảo tồn nguồn gen và kiểm soát chất lượng. Với giống mới, người trồng phải tính đến thời gian kiến thiết, kỹ thuật chăm sóc và khả năng duy trì nhu cầu. Nếu chỉ mở rộng diện tích theo tín hiệu giá nhất thời, nguồn cung tăng nhanh có thể làm suy giảm lợi thế ban đầu.

Thị trường trái hồng cho thấy người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm cho sản phẩm có đặc điểm rõ ràng và trải nghiệm khác biệt. Để chuyển sức hút theo mùa thành giá trị lâu dài, các vùng trồng cần chứng minh được chất lượng, nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định. Khi đó, mức giá cao không chỉ là kết quả của sự hiếm có mà còn phản ánh giá trị được tạo ra xuyên suốt từ vườn trồng đến tay người mua.