Công nghệ chỉnh sửa gen tạo động lực nghiên cứu, làm chủ ngành nông nghiệp

Quyết định 1466/QĐ-TTg về Kế hoạch phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục cụ thể hóa định hướng này, đặt mục tiêu nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen ở quy mô công nghiệp.

Theo Kế hoạch, Việt Nam sẽ ưu tiên nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ chiến lược như công nghệ gen thế hệ mới, công nghệ chỉnh sửa gen, công nghệ tế bào, chọn giống chính xác và chọn giống theo hệ gen.

Trong lĩnh vực trồng trọt và lâm nghiệp, Kế hoạch đặt mục tiêu phát triển và làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen để chọn tạo giống cây trồng có những tính trạng tốt, tăng khả năng chống chịu dịch hại, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng.

Công nghệ sinh học hiện đại cũng được ứng dụng để phát triển chế phẩm sinh học phòng chống dịch hại, bộ sinh phẩm chẩn đoán, giám định sinh vật gây hại, đánh giá sức khỏe đất và phục vụ sản xuất nông nghiệp an toàn, hữu cơ.

Đối với vật nuôi, thủy sản và thú y, công nghệ gen thế hệ mới và công nghệ chỉnh sửa gen được định hướng phục vụ chọn tạo giống tích hợp nhiều đặc tính như năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu bệnh dịch và thích ứng với điều kiện môi trường bất lợi.

Kế hoạch đồng thời thúc đẩy nghiên cứu vaccine thế hệ mới, thuốc thú y sinh học, chế phẩm sinh học và bộ sinh phẩm phát hiện nhanh tác nhân gây bệnh, phục vụ giám sát, chẩn đoán và phòng, chống dịch bệnh.

Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 5 phòng thí nghiệm trọng điểm và 5 phòng thí nghiệm chuyên ngành có cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học ở quy mô công nghiệp.

Trong đó, 5 phòng thí nghiệm trọng điểm sẽ tập trung vào công nghệ gen, công nghệ tế bào thực vật và động vật, thú y, chẩn đoán xét nghiệm bệnh, công nghệ vi sinh vật, enzym và protein.

Kế hoạch cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành các nhóm chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý có năng lực làm chủ công nghệ sinh học và công nghệ chiến lược.

Giai đoạn 2031-2035, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ sinh học chiến lược và công nghệ chỉnh sửa gen; ứng dụng các công nghệ này để tạo ra sản phẩm quy mô công nghiệp, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Cùng với đầu tư nghiên cứu, Kế hoạch yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách về an toàn sinh học, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm công nghệ sinh học; xây dựng khung đánh giá, quản lý rủi ro và cơ chế giám sát sau cấp phép.

Nhà nước cũng định hướng hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ sinh học, đồng thời nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong một số lĩnh vực đặc thù của nông nghiệp và môi trường.

Qua đó, công nghệ chỉnh sửa gen được định hướng không chỉ dừng ở nghiên cứu mà từng bước được làm chủ, ứng dụng và thương mại hóa, góp phần phát triển nền nông nghiệp hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp Việt Nam.