Nông dân Anh chật vật vì chi phí tăng vọt khi xung đột Trung Đông leo thang

Nông dân Anh đối mặt áp lực chi phí

Giữa cánh đồng cải dầu đang vào giai đoạn phát triển tại vùng Gloucestershire, nước Anh, người nông dân James Cox không khỏi lo lắng trước những biến động từ thị trường toàn cầu. Dù cách xa hàng nghìn km so với Trung Đông, trang trại của ông vẫn chịu tác động rõ rệt từ xung đột khu vực này.

Việc Mỹ và Israel tấn công Iran, kéo theo phản ứng từ Tehran, đã làm gián đoạn các tuyến vận chuyển quan trọng, đẩy giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh. Đây lại là thời điểm nông dân bước vào mùa gieo trồng vụ xuân, khi nhu cầu sử dụng các đầu vào này tăng cao.

Ông Cox cho biết đã bón đợt phân đầu tiên cho cây cải dầu và chuẩn bị cho đợt tiếp theo, đồng thời sắp gieo trồng lúa mạch vụ xuân. Dù đã kịp dự trữ phân bón và nhiên liệu, ông vẫn không thể dự đoán chi phí cho các lần mua tiếp theo.

Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn

Theo các tổ chức quốc tế, khoảng một phần ba lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua eo biển Hormuz. Đây cũng là tuyến đường quan trọng đối với dầu mỏ và khí đốt.

Xung đột khiến hoạt động vận tải qua khu vực này bị đình trệ, làm gián đoạn nguồn cung các nguyên liệu thiết yếu như amoniac, nitơ và lưu huỳnh, vốn là thành phần chính trong sản xuất phân bón.

Hệ quả là giá phân bón tăng mạnh. Giá urê tại Ai Cập, một chỉ số tham chiếu toàn cầu, đã tăng hơn 45%, lên khoảng 700 USD mỗi tấn. Chi phí năng lượng tăng cao cũng góp phần đẩy giá sản xuất phân bón leo thang.

Khoảng một nửa sản lượng lương thực toàn cầu phụ thuộc vào phân bón tổng hợp. Tại Anh, nông dân sử dụng khoảng 1 triệu tấn nitơ mỗi năm cho sản xuất nông nghiệp. Việc thiếu hụt nguồn cung có thể kéo theo giá thực phẩm thiết yếu như bánh mì, mì ống và khoai tây tăng trong thời gian tới.

Áp lực tài chính gia tăng

Không phải nông dân nào cũng có điều kiện dự trữ vật tư từ sớm. Nhiều người do hạn chế tài chính đã không kịp mua phân bón trước khi giá tăng, dẫn đến khó khăn trong sản xuất.

Ông Cox cho biết trước đây, khoản trợ cấp nông nghiệp cơ bản từ Liên minh châu Âu thường được chi trả vào cuối năm, giúp nông dân có nguồn tài chính để chuẩn bị cho vụ mới. Tuy nhiên, sau Brexit, chính sách này đã bị cắt giảm tại Anh, khiến dòng tiền của nhiều trang trại trở nên eo hẹp.

Trong khi đó, hệ thống hỗ trợ mới theo hướng phát triển nông nghiệp bền vững vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, chưa đủ bù đắp cho áp lực chi phí hiện tại.

Nông dân cân nhắc giảm sản xuất

Chi phí tăng cao trong khi giá nông sản không biến động tương ứng khiến nhiều nông dân phải tính toán lại kế hoạch sản xuất. Không giống như giai đoạn xung đột Nga – Ukraine, khi giá lương thực tăng giúp bù đắp chi phí, lần này giá ngũ cốc gần như không thay đổi.

Ông Cox cho biết mức chênh lệch giá giữa lúa mì làm thức ăn chăn nuôi và lúa mì chế biến bột hiện không đủ bù chi phí phân bón bổ sung. Điều này khiến ông phải tính toán lại việc đầu tư cho chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh đó, một số nông dân bắt đầu điều chỉnh cơ cấu cây trồng. Các loại cây như đậu hoặc đỗ được ưu tiên hơn do không cần sử dụng nhiều phân bón chứa nitơ. Thậm chí, có người cân nhắc giảm diện tích hoặc không gieo trồng nếu hiệu quả kinh tế không đảm bảo.

Theo các chuyên gia, nếu tình trạng chi phí cao kéo dài, sản lượng nông nghiệp có thể bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến nguồn cung lương thực và giá cả trên thị trường.

Tác động lan rộng, Việt Nam cũng không ngoại lệ

Diễn biến tại Anh phản ánh xu hướng chung trên toàn cầu khi xung đột địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng vật tư nông nghiệp.

Tại Việt Nam, dù không chịu tác động trực tiếp từ khu vực Trung Đông, nhưng giá phân bón và nhiên liệu vẫn có thể bị ảnh hưởng do phụ thuộc vào thị trường thế giới. Điều này đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp trong nước đang bước vào các vụ mùa quan trọng.

Việc chi phí đầu vào tăng có thể làm giảm lợi nhuận của nông dân, đồng thời gây áp lực lên giá thành sản phẩm nông sản. Đây cũng là bài toán đặt ra cho doanh nghiệp và ngành nông nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao khả năng thích ứng, tối ưu chi phí và đa dạng hóa nguồn cung vật tư.

Nỗi lo kéo dài

Đại diện Hiệp hội Nông dân Anh cảnh báo tác động đối với sản xuất lương thực sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến của xung đột trong thời gian tới.

Trong khi đó, Chính phủ Anh cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ chuỗi cung ứng và thị trường để tránh tình trạng trục lợi từ biến động giá.

Với người nông dân như ông Cox, bài toán hiện tại không chỉ là sản xuất mà còn là cân đối chi phí trong bối cảnh nhiều biến số khó lường.