Phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch – hướng đi gia tăng giá trị và thương hiệu địa phương

Gắn OCOP với trải nghiệm du lịch: cách làm linh hoạt từ cơ sở

Những năm gần đây, việc phát triển sản phẩm thuộc Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) gắn với du lịch đang dần trở thành hướng đi hiệu quả, giúp gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tại Phú Thọ, mỗi địa phương đều sở hữu những sản vật đặc trưng mang đậm bản sắc. Nhiều sản phẩm OCOP tiêu biểu như bưởi Đoan Hùng, mì gạo Hùng Lô, thịt chua Thanh Sơn… đã được đưa vào hệ thống điểm tham quan, khu du lịch và cơ sở lưu trú để giới thiệu tới du khách. Song song với đó, các điểm trưng bày, bán sản phẩm OCOP gắn với không gian văn hóa bản địa cũng được hình thành, tạo thêm điểm dừng chân trong hành trình trải nghiệm.

Cách làm này cho thấy xu hướng đưa sản phẩm ra khỏi không gian sản xuất, gắn trực tiếp với trải nghiệm tiêu dùng tại điểm đến.

Trong khi đó, tại Đà Nẵng, nhiều chủ thể OCOP chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng mở, kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm. Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi là một ví dụ. Không chỉ phát triển các sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn, đơn vị này còn xây dựng tour trải nghiệm nông thôn, đưa du khách tham quan vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình sản xuất tinh dầu, đồng thời lồng ghép các hoạt động văn hóa và ẩm thực địa phương.

Qua đó, sản phẩm OCOP không chỉ được tiêu thụ mà còn được “kể chuyện”, góp phần gia tăng giá trị cảm nhận đối với du khách.

Thực tế cho thấy, khi sản phẩm được đặt trong không gian trải nghiệm, giá trị không còn nằm ở bản thân hàng hóa mà còn ở câu chuyện và bối cảnh văn hóa đi kèm.

Mở rộng không gian tiêu thụ: du lịch trở thành kênh phân phối hiệu quả

Không chỉ dừng ở việc tạo trải nghiệm, tại nhiều địa phương, OCOP còn được xem là một kênh tiêu thụ hiệu quả thông qua hoạt động du lịch.

Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu trong cách làm này. Năm 2025, tỉnh đón khoảng 21,28 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 57.000 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với năm trước. Cùng với sự tăng trưởng của du lịch, các sản phẩm OCOP của địa phương cũng được quảng bá mạnh mẽ thông qua hệ thống trung tâm giới thiệu sản phẩm, các điểm bán tại khu du lịch và các sự kiện xúc tiến thương mại. Riêng Hội chợ OCOP Quảng Ninh – Xuân 2026 đã thu hút khoảng 31.000 lượt khách tham quan, mua sắm, cho thấy sức hút của các sản phẩm đặc sản khi được kết nối với hoạt động du lịch. Mô hình này góp phần rút ngắn chuỗi phân phối, đồng thời tăng khả năng tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng.

Tương tự, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ cũng đang thúc đẩy việc đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống dịch vụ và du lịch. Thành phố hiện đón khoảng 12 triệu lượt khách mỗi năm, trong khi doanh thu du lịch – khách sạn đạt khoảng 9.600 tỷ đồng.

Đây được xem là dư địa lớn để phát triển các sản phẩm đặc thù gắn với lợi thế sông nước, đồng thời tạo đầu ra ổn định hơn cho nông sản địa phương.

Nâng tầm sản phẩm OCOP gắn với giá trị bản địa

Bên cạnh vai trò tiêu thụ, chương trình OCOP còn góp phần nâng tầm giá trị sản phẩm khi gắn với du lịch.

Tại Lào Cai, chương trình OCOP tiếp tục phát huy vai trò trong việc nâng tầm các sản phẩm nông sản và đặc sản bản địa. Từ khi triển khai, toàn tỉnh đã có 623 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao. Nhiều sản phẩm như thổ cẩm, dược liệu, nông sản đặc trưng được giới thiệu tại các điểm du lịch cộng đồng.

Việc gắn sản phẩm với không gian du lịch không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần định hình hình ảnh địa phương thông qua sản phẩm đặc trưng.

Có thể thấy, điểm chung trong cách làm của các địa phương là đưa OCOP vượt ra khỏi vai trò hàng hóa đơn thuần, trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch và văn hóa.

Hướng đi dài hạn cho kinh tế địa phương

Những kết quả bước đầu cho thấy, khi được gắn với không gian trải nghiệm và câu chuyện bản địa, các sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa đơn thuần mà còn trở thành một phần của hành trình khám phá văn hóa địa phương, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và xây dựng thương hiệu vùng miền.

Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, năng lực tổ chức trải nghiệm tại cơ sở và sự liên kết giữa các chủ thể – từ sản xuất đến du lịch – vẫn là những yếu tố then chốt cần được hoàn thiện.

Trong dài hạn, việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm kích cầu tiêu dùng, mà còn là hướng đi dài hạn để xây dựng thương hiệu địa phương dựa trên giá trị bản địa. Khi mỗi sản phẩm trở thành một “câu chuyện”, mỗi điểm đến trở thành một “không gian trải nghiệm”, du lịch và OCOP sẽ cùng nhau tạo nên động lực phát triển bền vững cho kinh tế địa phương.