TP.HCM hướng tới mô hình xã hiện đại trong không gian đô thị mở rộng

Định hình mô hình nông thôn mới

Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu xây dựng một mô hình nông thôn mới có tính đặc thù, vừa đáp ứng các tiêu chí quốc gia, vừa phù hợp với tốc độ đô thị hóa của thành phố. Kế hoạch 412/KH-UBND được xem là bước đi đầu tiên nhằm cụ thể hóa mục tiêu này thông qua việc hoàn thiện cơ chế điều hành, xây dựng bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, thành phố sẽ rà soát hiện trạng từng địa phương để xác định lộ trình phù hợp thay vì áp dụng một mô hình chung cho tất cả các xã.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, mỗi xã phấn đấu hoàn thành ít nhất ba tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại của TP.HCM. Đây được xem là mục tiêu mang tính khởi động, tạo nền tảng để triển khai đồng bộ trong giai đoạn tiếp theo.

Tái cấu trúc kinh tế nông thôn

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là cách tiếp cận toàn diện đối với phát triển nông thôn. Bên cạnh đầu tư giao thông, thủy lợi, nước sạch hay hạ tầng thương mại, thành phố xác định chuyển đổi số, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn và logistics là những lĩnh vực cần ưu tiên để nâng cao giá trị kinh tế khu vực nông thôn.

Trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp ngày càng chịu áp lực từ đô thị hóa, việc nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích sẽ quan trọng hơn mở rộng quy mô sản xuất. Điều này đòi hỏi phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, đồng thời đẩy mạnh sản phẩm OCOP, thương mại điện tử và du lịch nông thôn để tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Một nội dung mới của Kế hoạch 412 là yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý quy hoạch nông thôn. Đây là giải pháp giúp kết nối quy hoạch giữa khu vực đô thị và nông thôn, hạn chế tình trạng phát triển manh mún hoặc đầu tư chồng chéo. Ở góc độ kinh tế, quy hoạch đồng bộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản và các ngành dịch vụ hỗ trợ. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để phát triển các vùng sản xuất tập trung, gắn với hệ thống logistics và thị trường tiêu thụ của một đô thị có quy mô dân số lớn nhất cả nước.

Lấy người dân làm trung tâm

Một điểm nhấn khác trong kế hoạch là tiếp tục phát huy vai trò chủ thể của người dân theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng". Đây không chỉ là yêu cầu về quản trị mà còn là yếu tố quyết định tính bền vững của Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Thực tế cho thấy, những địa phương thành công thường không chỉ dựa vào nguồn lực đầu tư công mà còn huy động được sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp. Khi người dân trở thành chủ thể trong phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và xây dựng hạ tầng, các tiêu chí nông thôn mới sẽ được duy trì lâu dài thay vì chỉ hoàn thành trong ngắn hạn.

Với Kế hoạch 412/KH-UBND, TP.HCM đang phát đi thông điệp rõ ràng rằng xây dựng nông thôn mới không còn là câu chuyện riêng của khu vực ngoại thành mà là một phần trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại, xanh và bền vững. Nếu triển khai hiệu quả, chương trình sẽ không chỉ nâng cao chất lượng sống của người dân nông thôn mà còn tạo thêm dư địa tăng trưởng cho toàn bộ nền kinh tế thành phố trong giai đoạn phát triển mới.